Arabia Saudyjska

Historia Arabii Saudyjskiej sięga starożytności, choć samo państwo w obecnej formie powstało dopiero w XX wieku. Półwysep Arabski od wieków był ważnym obszarem handlowym, przez który przebiegały szlaki łączące Azję, Afrykę i Europę. Karawany przewoziły kadzidło, przyprawy i tkaniny, a życie społeczne opierało się na strukturach plemiennych oraz tradycjach beduińskich.

Przełomowym momentem w dziejach regionu był VII wiek i narodziny islamu. W Mekce prorok Mahomet zapoczątkował religię, która szybko rozprzestrzeniła się poza Arabię, tworząc potężną cywilizację muzułmańską. Choć centrum polityczne świata islamu przeniosło się do innych regionów, Mekka i Medyna pozostały najważniejszymi ośrodkami religijnymi, nadając Arabii wyjątkowe znaczenie duchowe.

W kolejnych stuleciach Arabia znalazła się pod luźną kontrolą Imperium Osmańskiego, jednak realna władza pozostawała w rękach lokalnych plemion. W XVIII wieku istotną rolę odegrał sojusz religijny między ruchem wahhabickim a rodem Saudów, który stał się fundamentem przyszłego państwa. Na początku XX wieku Abdulaziz ibn Saud rozpoczął proces zjednoczenia regionu, zakończony w 1932 roku proklamacją Królestwa Arabii Saudyjskiej.

Początkowo kraj był ubogi i opierał się na tradycyjnym stylu życia, lecz odkrycie złóż ropy naftowej diametralnie zmieniło jego sytuację. W drugiej połowie XX wieku Arabia Saudyjska stała się jednym z kluczowych państw światowej gospodarki energetycznej. Dziś kraj przechodzi intensywną modernizację, starając się połączyć silne dziedzictwo religijne i kulturowe z ambicjami nowoczesnego państwa.

Kraj zajmuje większą część Półwyspu Arabskiego i charakteryzuje się ogromnymi przestrzeniami pustynnymi, skrajnym klimatem oraz niewielką liczbą naturalnych źródeł wody. Co ciekawe, Arabia Saudyjska jest jednym z nielicznych państw globu, które nie posiada ani jednej stałej rzeki – cała gospodarka wodna opiera się na odsalaniu wody morskiej, głębokich wodach podziemnych i sezonowych dolinach zwanych wadi.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem krajobrazu jest pustynia. Na południu kraju rozciąga się Rub al-Chali, największa ciągła pustynia piaszczysta świata, gdzie wydmy osiągają wysokość nawet kilkuset metrów. W centrum dominuje płaskowyż Nadżd, historyczne serce kraju, na którym leży Rijad. Mniej znanym faktem jest to, że Arabia Saudyjska nie jest wyłącznie krainą piasku – na zachodzie i południowym zachodzie wznoszą się pasma górskie Asir i Hidżaz, gdzie występują niższe temperatury, większe opady, a nawet sezonowa zieleń.

Państwo posiada długie linie brzegowe zarówno nad Morzem Czerwonym, jak i Zatoką Perską. Wybrzeże Morza Czerwonego słynie z jednych z najlepiej zachowanych raf koralowych na świecie, które przez długi czas pozostawały niemal nietknięte przez masową turystykę. Z kolei wschodnia część kraju, nad Zatoką Perską, jest sercem saudyjskiego przemysłu naftowego.

Klimat Arabii Saudyjskiej jest skrajnie gorący i suchy. Latem temperatury często przekraczają 45°C, a opady należą do najniższych na świecie. Mimo to człowiek od tysięcy lat potrafił przystosować się do tych warunków, tworząc osady wokół oaz i rozwijając unikatową kulturę pustynną.

Kultura Arabii Saudyjskiej jest nierozerwalnie związana z islamem, który od ponad czternastu stuleci kształtuje życie społeczne, prawo, obyczaje i codzienne rytuały mieszkańców kraju. To właśnie na tych ziemiach narodził się islam, a obecność Mekki i Medyny nadaje Arabii Saudyjskiej wyjątkowy status w świecie muzułmańskim. Religia nie jest tu jedynie sferą prywatną, lecz fundamentem porządku społecznego i państwowego. Islam wpływa na rytm dnia poprzez pięć codziennych modlitw, które wyznaczają tempo pracy, handlu i życia publicznego. Piątek jest najważniejszym dniem tygodnia, pełniąc rolę dnia świątecznego. Prawo i normy obyczajowe opierają się na zasadach szariatu, co znajduje odzwierciedlenie m.in. w zakazie alkoholu, wymogu skromnego stroju oraz dużym nacisku na moralność publiczną.

Najważniejszym wydarzeniem religijnym jest Ramadan, święty miesiąc postu, w czasie którego muzułmanie od świtu do zmierzchu powstrzymują się od jedzenia i picia. Po jego zakończeniu obchodzone jest Id al-Fitr (Święto Przerwania Postu) – radosny czas spotkań rodzinnych, modlitw i wspólnych posiłków. Drugim kluczowym świętem jest Id al-Adha (Święto Ofiarowania), związane z pielgrzymką hadżdż do Mekki, symbolizujące posłuszeństwo wobec Boga i solidarność z potrzebującymi. Poza świętami religijnymi coraz większe znaczenie mają wydarzenia o charakterze narodowym i kulturalnym. Dzień Narodowy Arabii Saudyjskiej, obchodzony 23 września, upamiętnia zjednoczenie kraju w 1932 roku i jest jedynym świeckim świętem państwowym. Towarzyszą mu parady, pokazy sztucznych ogni oraz liczne wydarzenia artystyczne. W ostatnich latach pojawiły się także festiwale muzyczne, sportowe i kulturalne, organizowane w ramach modernizacji kraju i otwarcia na turystów.

Kultura saudyjska wyrosła z tradycji beduińskich, w których kluczową rolę odgrywały honor, lojalność wobec rodziny i plemienia oraz gościnność. Do dziś te wartości są głęboko zakorzenione w społeczeństwie. Gość traktowany jest z dużym szacunkiem, a wspólne picie kawy arabskiej i spożywanie daktyli ma wymiar symboliczny i integracyjny. Rodzina pozostaje podstawową jednostką społeczną, a więzi międzypokoleniowe są wyjątkowo silne.