{"id":2712,"date":"2018-10-30T13:38:17","date_gmt":"2018-10-30T13:38:17","guid":{"rendered":"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/?p=2712"},"modified":"2023-04-25T10:53:42","modified_gmt":"2023-04-25T10:53:42","slug":"jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/","title":{"rendered":"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie?","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"

\u015amier\u0107 jest dla wielu ludzi tematem tabu. Nie m\u00f3wi si\u0119 o niej zbyt ch\u0119tnie, cho\u0107 dotyczy ka\u017cdego z nas, bo ka\u017cdy z nas kiedy\u015b jej do\u015bwiadczy. Przewa\u017cnie staramy si\u0119 odsun\u0105\u0107 od siebie wizj\u0119 nieuchronnego odej\u015bcia do Krainy Wiecznych \u0141ow\u00f3w i nie ma w tym nic dziwnego. Poza pewnymi wyj\u0105tkami, nie planujemy jej, nie chcemy mie\u0107 z ni\u0105 styczno\u015bci, gdy\u017c w naszej kulturze jej nadej\u015bcie zwiastuje smutek i \u017ca\u0142ob\u0119.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

\u015awi\u0119to Zmar\u0142ych w Meksyku – figurki przedstawiaj\u0105ce \u015bmier\u0107 ozdabiaj\u0105 ka\u017cdy dom czy restauracje<\/p><\/div>\n

Czy jednak w ka\u017cdym miejscu na \u015bwiecie \u015bmier\u0107 oznacza tylko i wy\u0142\u0105cznie hektolitry wylanych \u0142ez? Czy istniej\u0105 nacje, kt\u00f3re s\u0105 w stanie spojrze\u0107 na ni\u0105 inaczej, z szerszej perspektywy, traktuj\u0105c j\u0105 jako przej\u015bcie do innego, lepszego \u015bwiata? Wbrew pozorom odpowied\u017a na to pytanie nie jest wcale tak oczywista, a liczba wyst\u0119puj\u0105cych na ca\u0142ym \u015bwiecie dziwnych zwyczaj\u00f3w zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105, pogrzebem i obchodzeniem \u015bwi\u0119ta Wszystkich \u015awi\u0119tych potrafi zadziwi\u0107. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 zabawne, inne szokuj\u0105ce. S\u0105 te\u017c takie, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 odraz\u0119, ale nimi nie b\u0119dziemy si\u0119 zajmowa\u0107.<\/p>\n

Atrakcjami turystycznymi, o ile w og\u00f3le mo\u017cna je w ten spos\u00f3b okre\u015bli\u0107, zwi\u0105zanymi ze \u015bmierci\u0105, zajmuje si\u0119 tanatoturystyka \u2013 specjalnie w tym celu wyodr\u0119bniona ga\u0142\u0105\u017a turystyki. Nawet nie jeste\u015bmy \u015bwiadomi, jak wiele razy sami odwiedzamy miejsca zwi\u0105zane z ludzkim cierpieniem, kataklizmami czy egzekucjami. Pompeje, WTC w Nowym Jorku, Pawiak\u2026 Ich liczb\u0119 mo\u017cna by mno\u017cy\u0107, co dobitnie \u015bwiadczy o tym, \u017ce cz\u0119sto nie mamy opor\u00f3w, aby je zobaczy\u0107. Zwiedzaj\u0105c je, warto jednak na chwil\u0119 zatrzyma\u0107 si\u0119 i pomy\u015ble\u0107 o ludziach, kt\u00f3rzy w\u0142a\u015bnie tam zako\u0144czyli sw\u00f3j \u017cywot. Nie opu\u015bcimy ich wtedy z poczuciem \u201ezaliczenia\u201d kolejnego miejsca na \u201eturystycznej mapie \u015bwiata\u201d, a nasze egzotyczne wakacje wzbogac\u0105 si\u0119 o now\u0105 wiedz\u0119 i niestandardowe doznania.<\/p>\n

Madagaskar\u00a0<\/a>i radosne \u015bwi\u0119to famadihana<\/strong><\/p>\n

Pora sucha to naturalnie najlepszy moment, aby wybra\u0107 si\u0119 w podr\u00f3\u017c na Madagaskar<\/a>. Poza atrakcjami przyrodniczymi i niezwyk\u0142ym bogactwem gatunkowym miejscowej fauny i flory, ludzi przyci\u0105ga tu co\u015b jeszcze. Od maja do wrze\u015bnia, na obszarze P\u0142askowy\u017cu Centralnego, ludy Merina i Betsileo bior\u0105 udzia\u0142 w ceremonii zwanej famadihana<\/em>. Troska o swoich przodk\u00f3w ma na Madagaskarze d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119. Miejscowa ludno\u015b\u0107 wierzy, \u017ce tylko dbaj\u0105c o bliskich po \u015bmierci mo\u017cna \u017cy\u0107 w zdrowiu i dostatku. Obracanie zmar\u0142ych, bo tak mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 nazw\u0119 tego zwyczaju, odbywa si\u0119 przewa\u017cnie 5\u20138 lat po \u015bmierci (dat\u0119 wyznacza wr\u00f3\u017cbita). Bliscy wyci\u0105gaj\u0105 cia\u0142o z grobu i obnosz\u0105 je po domostwie i okolicach w tanecznym rytmie, aby pokaza\u0107 nieboszczykowi, co zmieni\u0142o si\u0119 od czasu jego \u015bmierci. Wymieniania si\u0119 ca\u0142un, w kt\u00f3ry owini\u0119te jest cia\u0142o, odbywaj\u0105 si\u0119 przemowy i uczty. W zale\u017cno\u015bci od zamo\u017cno\u015bci rodziny, ceremonia trwa od jednego dnia do nawet tygodnia. Zaprasza s\u0105 na ni\u0105 s\u0105siad\u00f3w, a nawet ca\u0142e wioski i turyst\u00f3w. Jej ko\u0144cow\u0105 faz\u0105 jest z\u0142o\u017cenie zmar\u0142ego do grobu (je\u015bli fundusze na to pozwalaj\u0105 \u2013 nowego), kt\u00f3ry cz\u0119sto zdobi\u0105 scenki rodzajowe zwi\u0105zane z jego \u017cyciem. Malgasze wierz\u0105 bowiem, \u017ce zar\u00f3wno \u017cywi, jak i zmarli, maj\u0105 swoje potrzeby. Jakkolwiek mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, famadihana<\/em> to radosne \u015bwi\u0119to, kt\u00f3rego obchody pe\u0142ni\u0105 niezwykle wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w lokalnej spo\u0142eczno\u015bci i s\u0105 okazj\u0105 do wspominania \u00a0zmar\u0142ych przodk\u00f3w, wzbogacaj\u0105c jednocze\u015bnie malgask\u0105 kultur\u0119.<\/p>\n

Boliwia\u00a0<\/a>– \u015awi\u0119to Czaszek\u00a0<\/strong><\/p>\n

O ile zwyczaje praktykowane na Madagaskarze nie s\u0105 pi\u0119tnowane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, o tyle inne, cho\u0107by z Boliwii, ju\u017c tak. Tradycja ma to do siebie, \u017ce ci\u0119\u017cko wykorzeni\u0107 j\u0105 z kultury danego narodu i potrafi przetrwa\u0107 nawet kilkaset i wi\u0119cej lat. Przyk\u0142adem tego s\u0105 boliwijskie obrz\u0119dy zwi\u0105zane z dniem Wszystkich \u015awi\u0119tych, a tak\u017ce obchodzonym 8 listopada \u015awi\u0119tem Czaszek. Z okazji 1 listopada Boliwijczycy piek\u0105 tzw. chlebki umar\u0142ych. Maj\u0105 one kszta\u0142t ludzi, zwierz\u0105t i przedmiot\u00f3w. Ka\u017cdy z nich posiada okre\u015blon\u0105 rol\u0119 do spe\u0142nienia, np. pomaga przemieszcza\u0107 si\u0119 duszom czy o\u015bwietla im drog\u0119. Takie wypieki k\u0142adzie si\u0119 na stole zas\u0142anym obrusem, stawiaj\u0105c obok nich alkohol, jedzenie czy papierosy, a wi\u0119c wszystko to, co zmar\u0142y upodoba\u0142 sobie za \u017cycia. \u201eSpotkanie z bliskimi\u201d rozpoczyna si\u0119 punktualnie w po\u0142udnie, gdy wszyscy zasiadaj\u0105 do sto\u0142u i zaczynaj\u0105 uczt\u0119. Nikt si\u0119 nie smuci. Indianie uwa\u017caj\u0105 bowiem, \u017ce \u015bmier\u0107 jest jedynie naturalnym momentem przej\u015bcia do kolejnego etapu \u017cycia.<\/p>\n

Nieco inny wymiar ma wspomniane \u015awi\u0119to Czaszek. Rodzina przynosi w\u00f3wczas do po\u015bwi\u0119cenia czaszki swoich bliskich lub\u2026 inne \u2013 mniej lub bardziej legalnie zdobyte. Nast\u0119pnie zabiera je na \u201espacer\u201d na cmentarz, a tak\u017ce \u201ecz\u0119stuje\u201d cygarem, alkoholem, dodatkowo przyozdabiaj\u0105c. O czaszk\u0119 nale\u017cy dba\u0107 przez ca\u0142y rok, bowiem Boliwijczycy wierz\u0105, \u017ce cz\u0142owiek ma kilka dusz, a jedna z nich pozostaje w jego szcz\u0105tkach. W nagrod\u0119 za opiek\u0119 mo\u017cna liczy\u0107 na przychylno\u015b\u0107 zmar\u0142ych w spe\u0142nieniu pr\u00f3\u015bb o zdrowie, pieni\u0105dze i inne doczesne pragnienia. O tym, jak silna jest to wiara, mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 to, \u017ce dochodzi do sytuacji, w kt\u00f3rych toleruje si\u0119 kradzie\u017ce czaszek z grob\u00f3w, o kt\u00f3re nikt nie dba lub nikt ich nie op\u0142aca. Rabusie maj\u0105 w ten spos\u00f3b niejako oddawa\u0107 przys\u0142ug\u0119 duszom, o kt\u00f3re nikt si\u0119 nie troszczy.<\/p>\n

Japonia<\/a>\u00a0– O-Bon<\/strong><\/p>\n

Wiele os\u00f3b twierdzi, \u017ce najpi\u0119kniejszymi porami roku w Kraju Kwitn\u0105cej Wi\u015bni s\u0105 wiosna i jesie\u0144. Je\u015bli jednak zaplanowali\u015bmy swoje wakacje w Japonii<\/a> w \u015brodku lata, mo\u017cemy wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w obserwacjach japo\u0144skiego odpowiednika naszych Zaduszek \u2013 \u015bwi\u0119ta (zwanego tak\u017ce festiwalem) O-Bon. Tradycja jego obchod\u00f3w si\u0119ga ponad 500 lat i by\u0142a kultywowana jeszcze przed spopularyzowaniem buddyzmu w tym kraju. W zale\u017cno\u015bci od regionu, \u015bwi\u0119to O-Bon, jedno z najwa\u017cniejszych w roku, celebrowane jest w przedziale czasowym od po\u0142owy lipca do po\u0142owy sierpnia i trwa kilka dni. W tym okresie Japo\u0144czycy odwiedzaj\u0105 groby bliskich w rodzinnych stronach, przygotowuj\u0105 dla nich jedzenie oraz picie i sk\u0142adaj\u0105 dary na o\u0142tarzach wystawionych przed domostwami. W miastach organizowane s\u0105 festiwale z rytualnymi ta\u0144cami bon-odori. Japo\u0144czycy\u00a0 witaj\u0105 w ten spos\u00f3b zmar\u0142ych, kt\u00f3rzy, wed\u0142ug ich wierze\u0144, zst\u0119puj\u0105 w\u00f3wczas na ziemi\u0119. W ostatniej fazie \u015bwi\u0119ta, rzeki, jeziora i morza s\u0105 roz\u015bwietlone tysi\u0105cami papierowych lampion\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 za zadanie doprowadzi\u0107 dusze zmar\u0142ych z powrotem do doczesnej krainy. Szczeg\u00f3lnie widowiskowy jest ostatni dzie\u0144 obchod\u00f3w \u015bwi\u0119ta O-Bon w Kioto. Wieczorem, na pi\u0119ciu wzg\u00f3rzach otaczaj\u0105cych miasto, rozpalane s\u0105 ogniska w kszta\u0142cie chi\u0144skich znak\u00f3w o symbolice buddyjskiej. R\u00f3wnie\u017c one maj\u0105 doprowadzi\u0107 dusze z powrotem do ich \u015bwiata.<\/p>\n

Ghana i trumny<\/strong><\/p>\n

Najweselsze podej\u015bcie do spraw zwi\u0105zanych z poch\u00f3wkiem zmar\u0142ych maj\u0105 najprawdopodobniej mieszka\u0144cy Ghany, a konkretnie jej stolicy \u2013 Akry \u2013 oraz okolic. Ludno\u015b\u0107 plemienia Ga wierzy, \u017ce po \u015bmierci ka\u017cdy b\u0119dzie zajmowa\u0142 si\u0119 tym, czym para\u0142 si\u0119 za \u017cycia. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 trumny o fantazyjnych kszta\u0142tach: rybacy (jeszcze za \u017cycia) zamawiaj\u0105 sobie trumny w kszta\u0142cie ryby, stra\u017cacy pragn\u0105 spocz\u0105\u0107 w wozie stra\u017cackim, a mi\u0142o\u015bnicy coca-coli w\u2026 jej butelce. Popularne s\u0105 motywy zwi\u0105zane z symbolami plemiennymi. Tak naprawd\u0119 jednak ka\u017cdy mo\u017ce zosta\u0107 pochowany w czymkolwiek, co sobie wymy\u015bli. Ograniczeniem w tym zakresie jest tylko i wy\u0142\u0105cznie ludzka fantazja.<\/p>\n

Indonezja<\/a>\u00a0– kult \u015bmierci na Sulawesi\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Sulawesi – region Tanah Toraja. Torajowie zmar\u0142ych nie grzebi\u0105 w ziemi, lecz w murowanych grobowcach wykutych w skale. Przed nimi przed nimi umieszczaj\u0105 tau tau – figurki b\u0119d\u0105ce podobizn\u0105 zma\u0142ych<\/p><\/div>\n

My\u015bl\u0105c o wakacjach w Indonezji<\/a>, wyobra\u017camy sobie g\u0142\u00f3wnie pla\u017ce, kultur\u0119 Bali i Lomboku, ewentualnie Jaw\u0119 i Sumatr\u0119. Tymczasem niedaleko od nich, na jednej z najwi\u0119kszych wysp \u015bwiata \u2013 Celebesie (zwanej tak\u017ce Sulawesi), w dolinie Tana Torad\u017ca, \u017cycie toczy si\u0119 w zupe\u0142nie innym rytmie \u2013 rytmie \u017cycia i \u015bmierci. Trzeba powiedzie\u0107 jasno: nie jest to miejsce dla ka\u017cdego. Nie odnajd\u0105 si\u0119 tutaj ludzie, kt\u00f3rzy sp\u0119dzaj\u0105 czas wygrzewaj\u0105c si\u0119 na pla\u017cy. Pobyt tutaj to mistyczne prze\u017cycie, kt\u00f3re zapami\u0119tuje si\u0119 na d\u0142ugo. Dolin\u0119 zamieszkuje plemi\u0119 Torad\u017ca, dla kt\u00f3rego \u015bmier\u0107 nie jest ko\u0144cem, a jedynie pocz\u0105tkiem. Miejscowa ludno\u015b\u0107 przygotowuje si\u0119 do niej przez ca\u0142e \u017cycie. Jeszcze do niedawna zmar\u0142ego, ubranego w od\u015bwi\u0119tne szaty, prowadzono do macierzystej wioski. Obowi\u0105zkiem rodziny by\u0142o bowiem sprowadzenie nieboszczyka do miejsca, gdzie mieszka\u0142. By\u0142 to widok zaiste makabryczny. Dzi\u015b, w dobie samochod\u00f3w, nie praktykuje si\u0119 ju\u017c tego zwyczaju, jednak inne obrz\u0119dy nadal wywo\u0142uj\u0105 \u2013 \u0142agodnie m\u00f3wi\u0105c \u2013 zdziwienie. Od \u015bmierci cz\u0142owieka (kt\u00f3rego Torad\u017cowie nazywaj\u0105 chorym) do pogrzebu mo\u017ce min\u0105\u0107 nawet kilka lat. To bliscy decyduj\u0105, czy s\u0105 na niego gotowi. Przygotowuj\u0105c si\u0119 do poch\u00f3wku skupuj\u0105 zwierz\u0119ta (najlepiej bawo\u0142y b\u0119d\u0105ce wyznacznikiem statusu), zapraszaj\u0105 rodzin\u0119 (nawet z ca\u0142ego \u015bwiata), przechowuj\u0105c \u201echore\u201d cia\u0142o w domu, przypominaj\u0105cym kszta\u0142tem \u0142\u00f3d\u017a. Dla go\u015bci budowana jest ca\u0142a wioska, kt\u00f3ra zdo\u0142a pomie\u015bci\u0107 ich wszystkich. Przed domem \u201echorego\u201d powiewa bia\u0142a wst\u0105\u017ceczka. Sam pogrzeb mo\u017ce trwa\u0107 kilka dni i jest \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Aby powita\u0107 go\u015bci, zarzyna si\u0119 bawo\u0142y, kt\u00f3rych szcz\u0105tki poniewieraj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy nogami rozbrykanych, ubranych w kolorowe stroje dzieci. Pogrzeb Torad\u017c\u00f3w jest bowiem \u015bwi\u0119tem, w kt\u00f3rym jest miejsce na pogaw\u0119dki ze znajomymi, piknik, zabawy i konkursy. Zmarli s\u0105 chowani w trumnach przy drodze lub w wykutych w skale pieczarach. Dost\u0119pu do grob\u00f3w strzeg\u0105 figury przedstawiaj\u0105ce zmar\u0142ych bliskich, zwane \u201etau tau\u201d. Mo\u017cna ich dotyka\u0107 raz do roku podczas ceremonii wymiany ubra\u0144, inaczej przynosi to nieszcz\u0119\u015bcie. W wioskach Torad\u017c\u00f3w mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c natkn\u0105\u0107 si\u0119 na drzewa z wg\u0142\u0119bieniami, zas\u0142oni\u0119tymi wro\u015bni\u0119tymi p\u0142atami kory. Chowano w nich noworodki, kt\u00f3rych dusza, wraz z rosn\u0105cym drzewem, w\u0119drowa\u0142a do nieba. Pikanterii zwyczajom pogrzebowym Torad\u017c\u00f3w dodaje fakt, \u017ce s\u0105 oni chrze\u015bcijanami. Jak wida\u0107 nie przeszkadza im to w praktykowaniu tradycji wywodz\u0105cych si\u0119 z ich pierwotnych, animistycznych wierze\u0144.<\/p>\n

Gruzja i wino<\/strong><\/p>\n

Gruzja to kraj przyci\u0105gaj\u0105cy coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 turyst\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c Polak\u00f3w. Wystawne uczty i rodzina \u2013 to elementy kultury, kt\u00f3rych piel\u0119gnowanie nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w ka\u017cdego mieszka\u0144ca kraju. Je\u015bli po\u0142\u0105czymy je z zami\u0142owaniem do wina, zrozumiemy w\u00f3wczas zwyczaj, jaki panuje na miejscowych cmentarzach. Wybieraj\u0105c si\u0119 w podr\u00f3\u017c do Gruzji, warto odwiedzi\u0107 cho\u0107 raz jedn\u0105 z nekropolii, aby zobaczy\u0107 butelki wina \u201eczuwaj\u0105ce\u201d przy grobach na ustawionych specjalnie w tym celu stoliczkach. Dzie\u0144 pami\u0119ci o zmar\u0142ych, przypadaj\u0105cy w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny, jest kulminacj\u0105 spotka\u0144 z bliskimi. Opr\u00f3cz wina, na cmentarz przynosi si\u0119 wtedy jedzenie i delikatnie rzuca wielkanocne jajka na gr\u00f3b. \u0141atwo wyobrazi\u0107 sobie, jak mo\u017cna czu\u0107 si\u0119 po odwiedzinach kilkunastu miejsc poch\u00f3wku na jednym cmentarzu. Czy\u017c mo\u017cna bowiem odm\u00f3wi\u0107 wzniesienia kolejnego toastu za zdrowie zmar\u0142ego?<\/p>\n

Filipiny<\/a>\u00a0– wisz\u0105ce trumny na Luzonie<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Luzon – s\u0142ynne wisz\u0105ce groby<\/p><\/div>\n

Filipi\u0144skie pla\u017ce od wielu lat figuruj\u0105 w rankingu najpi\u0119kniejszych na \u015bwiecie. Ma\u0142o kto my\u015bli o tym, aby zapu\u015bci\u0107 si\u0119 w g\u0142\u0105b tego wyspiarskiego pa\u0144stwa i spr\u00f3bowa\u0107 zrozumie\u0107 cho\u0107 cz\u0105stk\u0119 jego kultury. Osobom zainteresowanym tanatoturystyk\u0105 z pewno\u015bci\u0105 \u201eprzypadn\u0105 do gustu\u201d wisz\u0105ce trumny, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 na terenie prowincji Sagada, na wyspie Luzon. Mimo \u017ce oficjalnie proceder ten zosta\u0142 zabroniony, wci\u0105\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 pojedyncze przypadki jego praktykowania. Niekt\u00f3re trumny licz\u0105 sobie ponad 100 lat. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 Igorot\u00f3w wierzy, \u017ce zmarli umieszczeni na ska\u0142ach, dzi\u0119ki mniejszemu dystansowi do nieba, szybciej si\u0119 tam znajd\u0105.<\/p>\n

Opr\u00f3cz zwyczaj\u00f3w lokalnych mniejszo\u015bci etnicznych, kt\u00f3rych na Filipinach jest bez liku, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce mimo wszystko jest to kraj katolicki i podobnie jak w Polsce, \u015bwi\u0119to Wszystkich \u015awi\u0119tych jest tam obchodzone 1 listopada. Filipi\u0144czycy odwiedzaj\u0105 groby, swoich bliskich, przystrajaj\u0105c je kwiatami, balonami i \u015bwiecami. Przynosz\u0105 jedzenie i picie, urz\u0105dzaj\u0105c pikniki, ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 cz\u0119sto nast\u0119pnego poranka po nocy sp\u0119dzonej na p\u0142ycie nagrobnej. Wyj\u0105tkowym zwyczajem s\u0105 wyst\u0119py tzw. Pangangaluluwa \u2013 grup muzykant\u00f3w, kt\u00f3rzy kr\u0105\u017c\u0105 po domostwach niejako w imieniu zmar\u0142ych, prosz\u0105c o modlitw\u0119 i ja\u0142mu\u017cn\u0119.<\/p>\n

Na Filipinach s\u0105 miejsca, gdzie ludzie nie odwiedzaj\u0105 grob\u00f3w. Nie musz\u0105, gdy\u017c\u2026 po prostu tam mieszkaj\u0105. Jednym z takich miejsc jest Cmentarz P\u00f3\u0142nocny w Manili. Ludzie, kt\u00f3rych nie sta\u0107 by\u0142o na utrzymanie mieszkania, wyprowadzili si\u0119 i \u017cyj\u0105 w\u015br\u00f3d swoich zmar\u0142ych. W\u015br\u00f3d grob\u00f3w rozwieszaj\u0105 pranie, spo\u017cywaj\u0105 posi\u0142ki, a dzieci graj\u0105 w pi\u0142k\u0119. Ich \u017cycie wygl\u0105da prawie normalnie. Zatrzymuj\u0105c si\u0119 w Manili podczas podr\u00f3\u017cy po Filipinach<\/a> warto rozwa\u017cy\u0107 opcj\u0119 zwiedzania tego cmentarza. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce jest on przede wszystkim domem dla kilku tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 prywatno\u015b\u0107. Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa warto wynaj\u0105\u0107 przewodnika (najlepiej jednego z \u201emieszka\u0144c\u00f3w\u201d), kt\u00f3ry za niewielk\u0105 op\u0142at\u0105 mo\u017ce po nim oprowadzi\u0107.<\/p>\n

Gwatemala<\/a>\u00a0– prekolumbijskie wierzenia<\/strong><\/p>\n

Je\u015bli wybieracie si\u0119 w podr\u00f3\u017c do Gwatemali<\/a> w okresie Wszystkich \u015awi\u0119tych, Wasz\u0105 uwag\u0119 przykuj\u0105 zwyczaje, b\u0119d\u0105ce mieszank\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiej tradycji i prekolumbijskich wierze\u0144. Kulminacja obchod\u00f3w, trwaj\u0105cych od 21 pa\u017adziernika do 2 listopada, nast\u0119puje 1 listopada. Wspomina si\u0119 wtedy zmar\u0142e dzieci, a w niebo ulatuj\u0105 wielkie kolorowe latawce, o \u015brednicy przekraczaj\u0105cej niekiedy kilkana\u015bcie metr\u00f3w. Bliscy zmar\u0142ych umieszczaj\u0105 na nich listy i pro\u015bby. O tym, jak wyj\u0105tkowe s\u0105 to arcydzie\u0142a, \u015bwiadczy fakt, \u017ce ich konstruowanie mo\u017ce trwa\u0107 nawet p\u00f3\u0142 roku i bior\u0105 w nim udzia\u0142 ca\u0142e rodziny. Same latawce maj\u0105 strzec dusze zmar\u0142ych przed z\u0142ymi duchami, kt\u00f3re razem z nimi zst\u0119puj\u0105 wtedy na ziemi\u0119. R\u00f3wnocze\u015bnie z puszczaniem latawc\u00f3w, rodziny odwiedzaj\u0105 groby zmar\u0142ych, przynosz\u0105c na cmentarz jedzenie i picie. \u015awi\u0119to to ma radosny charakter, w kt\u00f3rym wspomina si\u0119 chwile sp\u0119dzone z przodkami.<\/p>\n

Ekwador<\/a>\u00a0– uczta na grobach<\/strong><\/p>\n

Podobnie jak w Gwatemali, r\u00f3wnie\u017c w Ekwadorze zwyczaje zwi\u0105zane z dniem Wszystkich \u015awi\u0119tych s\u0105 mieszank\u0105 tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej i lokalnych prekolumbijskich wierze\u0144. \u015awi\u0119towanie w Ekwadorze jest nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z jedzeniem, kt\u00f3re spo\u017cywa si\u0119 w domach, a bardzo cz\u0119sto na cmentarzach. Rodzina przynosi na groby obiad, jednak nie zjada go od razu. Wszak zmar\u0142y ma pierwsze\u0144stwo w po\u017cywieniu si\u0119 i nie nale\u017cy mu tego utrudnia\u0107. Dopiero po pewnym czasie przyst\u0119puje si\u0119 do radosnej uczty, w czasie kt\u00f3rej konsumuje si\u0119 lokalne specja\u0142y. Nale\u017c\u0105 do nich m.in. chleb guagua (kszta\u0142tem przypominaj\u0105cy sylwetk\u0119 dziecka) oraz napoje z fioletowej kukurydzy i owoc\u00f3w. Ciekawym zwyczajem jest gra w ko\u015bci na grobach zmar\u0142ych. Liczba wyrzuconych oczek ma symbolizowa\u0107 \u017cale i potrzeby zmar\u0142ych, kt\u00f3re rodzina powinna spe\u0142ni\u0107.<\/p>\n

Meksyk<\/a>\u00a0– Dia de los Muertos<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

\u015awi\u0119to Zmar\u0142ych obchodzone w Oaxace.<\/p><\/div>\n

Jest taki kraj, kt\u00f3ry niezale\u017cnie od swojego bogactwa kulturowego i pi\u0119knych pla\u017c, obchodami \u015bwi\u0119ta zmar\u0142ych potrafi przyci\u0105gn\u0105\u0107 do siebie tysi\u0105ce turyst\u00f3w. Potrafi\u0105 oni pokona\u0107 setki, a nawet tysi\u0105ce kilometr\u00f3w i przyjecha\u0107 tutaj specjalnie w tym wyj\u0105tkowym okresie. Spopularyzowane przez jeden z ostatnich film\u00f3w o Jamesie Bondzie \u201eSpectre\u201d Zaduszki, czyli \u201eDia de los Muertos\u201d, to jedno z najbardziej kolorowych i radosnych (wbrew wszelkiej s\u0142owia\u0144skiej logice) \u015bwi\u0105t Meksyku. Sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych cz\u0119\u015bci: 31 pa\u017adziernika i 1 listopada wspomina si\u0119 zmar\u0142e dzieci, z kolei 1 i 2 listopada (czyli we w\u0142a\u015bciwy Dzie\u0144 Zaduszny) zmar\u0142ych doros\u0142ych. Tradycja \u015bwi\u0119towania si\u0119ga zamierzch\u0142ych lat prekolumbijskich i uwa\u017ca si\u0119, \u017ce liczy kilka tysi\u0119cy lat. To w\u0142a\u015bnie z po\u0142\u0105czenia dawnych zwyczaj\u00f3w i daty \u201eprzyniesionej\u201d z kolonializmem przez Hiszpan\u00f3w powsta\u0142o \u015bwi\u0119to w swojej obecnej formie.<\/p>\n

Przygotowania do \u015bwi\u0119towania zaczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c kilka tygodni wcze\u015bniej\u2026 w sklepach. Do sprzeda\u017cy wystawiane s\u0105 wszelkiej ma\u015bci akcesoria zwi\u0105zane ze \u015bmierci\u0105: czaszki, trupie g\u0142\u00f3wki i maski o przer\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach. R\u00f3wnocze\u015bnie w domostwach odbywa si\u0119 wielkie sprz\u0105tanie. W ko\u0144cu dusze zmar\u0142ych przodk\u00f3w, kt\u00f3rzy odwiedzaj\u0105 rodzin\u0119, nie mog\u0105 przyj\u015b\u0107 do niewysprz\u0105tanego mieszkania! 31 pa\u017adziernika rozpoczyna si\u0119 w\u0142a\u015bciwe \u015bwi\u0119towanie. W domach sk\u0142adane s\u0105 ofiary dla zmar\u0142ych w postaci jedzenia i picia. Dusze, kt\u00f3re zst\u0119puj\u0105 na ziemi\u0119, s\u0105 bowiem bardzo g\u0142odne. Przygotowywane s\u0105 ma\u0142e o\u0142tarze z wizerunkami \u015bwi\u0119tych, ozdobione kwiatami. Posi\u0142ki zmieniaj\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od dnia \u2013 w dniu, kiedy wspomina si\u0119 dzieci (zwane anio\u0142kami), na stole zostawia si\u0119 s\u0142odycze, col\u0119 i inne ulubione przez nich przek\u0105ski. Dla doros\u0142ych przeznacza si\u0119 bardziej tradycyjne potrawy, jak r\u00f3wnie\u017c alkohol, w tym nieodzown\u0105 tequil\u0119. Ka\u017cdemu ze zmar\u0142ych na o\u0142tarzu zapala si\u0119 jedn\u0105 \u015bwieczk\u0119. 1 listopada jest przeznaczony na odwiedziny grob\u00f3w i przyozdabianie ich kwiatami oraz wie\u0144cami z palm. Szczeg\u00f3lne znaczenie ma kwiat zmar\u0142ych, tzw. flor de muertos, b\u0119d\u0105cy odmian\u0105 aksamitki i potrafi\u0105cy osi\u0105ga\u0107 nawet metr wysoko\u015bci. Meksykanie wierz\u0105, \u017ce potrafi on zaprowadzi\u0107 zmar\u0142ych do o\u0142tarzy.<\/p>\n

Fiesta trwa nie tylko na cmentarzach, ale tak\u017ce (przede wszystkim) na ulicach miast. Mo\u017cna na nich spotka\u0107 ludzi przebranych za trupy, bawi\u0105cych si\u0119 i \u015bpiewaj\u0105cych. Uliczne stragany pe\u0142ne s\u0105 smako\u0142yk\u00f3w w kszta\u0142cie czaszek, ko\u015bciotrup\u00f3w, a nawet\u2026 czekoladowych trumienek. Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce w ostatnim czasie obchody Dia de los Muertos zosta\u0142y mocno skomercjalizowane, jednak mimo to pozostaj\u0105 w pami\u0119ci na d\u0142ugo i mog\u0105 by\u0107 ciekawym uzupe\u0142nieniem wakacji w Meksyku.<\/p>\n

Zwyczaj\u00f3w zwi\u0105zanych z obchodzeniem dnia Wszystkich \u015awi\u0119tych i stosunkiem ludzi do \u015bmierci jest niezliczona ilo\u015b\u0107. \u0141zy, rado\u015b\u0107, fiesty, pikniki \u2013 ka\u017cdy nar\u00f3d i ka\u017cda spo\u0142eczno\u015b\u0107 w inny spos\u00f3b podchodzi do spraw, kt\u00f3re dotycz\u0105 ka\u017cdego z nas. \u0141\u0105czy je jedno \u2013 wiara w \u017cycie po \u015bmierci (w jakiejkolwiek formie) i w to, \u017ce \u017cywot cz\u0142owieka na ziemi nie musi ko\u0144czy\u0107 si\u0119 drastycznie i bezpowrotnie.<\/strong><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"

\u015amier\u0107 jest dla wielu ludzi tematem tabu. Nie m\u00f3wi si\u0119 o niej zbyt ch\u0119tnie, cho\u0107 dotyczy ka\u017cdego z nas, bo ka\u017cdy z nas kiedy\u015b jej do\u015bwiadczy. Przewa\u017cnie staramy si\u0119 odsun\u0105\u0107 od siebie wizj\u0119 nieuchronnego odej\u015bcia do Krainy Wiecznych \u0141ow\u00f3w i nie ma w tym nic dziwnego. Poza pewnymi wyj\u0105tkami, nie planujemy jej, nie chcemy mie\u0107 […]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":11,"featured_media":2718,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[17,6],"tags":[192,129,30],"class_list":["post-2712","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-inspiracje-podroznicze","tag-blog-podrozniczy","tag-inspiracje-podroznicze","tag-planet-escape"],"yoast_head":"\nJak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie? - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie? - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u015amier\u0107 jest dla wielu ludzi tematem tabu. Nie m\u00f3wi si\u0119 o niej zbyt ch\u0119tnie, cho\u0107 dotyczy ka\u017cdego z nas, bo ka\u017cdy z nas kiedy\u015b jej do\u015bwiadczy. Przewa\u017cnie staramy si\u0119 odsun\u0105\u0107 od siebie wizj\u0119 nieuchronnego odej\u015bcia do Krainy Wiecznych \u0141ow\u00f3w i nie ma w tym nic dziwnego. Poza pewnymi wyj\u0105tkami, nie planujemy jej, nie chcemy mie\u0107 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-10-30T13:38:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-25T10:53:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"730\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/a0802f18ad452a7e8ac63ca5788edb4c\"},\"headline\":\"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie?\",\"datePublished\":\"2018-10-30T13:38:17+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-25T10:53:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\"},\"wordCount\":3192,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg\",\"keywords\":[\"blog podr\u00f3\u017cniczy\",\"inspiracje podr\u00f3\u017cnicze\",\"planet escape\"],\"articleSection\":[\"Ciekawostki\",\"Inspiracje podr\u00f3\u017cnicze\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\",\"name\":\"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie? - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg\",\"datePublished\":\"2018-10-30T13:38:17+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-25T10:53:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/a0802f18ad452a7e8ac63ca5788edb4c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg\",\"width\":1920,\"height\":730},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/a0802f18ad452a7e8ac63ca5788edb4c\",\"name\":\"Pawe\u0142\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6ae3150fa718fe02f371b11b2c6db4b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6ae3150fa718fe02f371b11b2c6db4b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Pawe\u0142\"},\"description\":\"Zakochany w g\u00f3rach i krajach wschodniej Europy w\u0119drowiec, staraj\u0105cy si\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 w ka\u017cdej wolnej chwili i uwiecznia\u0107 na zdj\u0119ciach pi\u0119kno otaczaj\u0105cego \u015bwiata. Przedk\u0142ada mro\u017ane i surowe klimaty nad piaszczyste pla\u017ce, poszukuj\u0105c nowych b\u0105d\u017a zapomnianych miejsc z histori\u0105 w tle. Gdy nie podr\u00f3\u017cuje, lubi odpoczywa\u0107 u boku swego kociego przyjaciela, Buby.\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/author\/pawel\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie? - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie? - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","og_description":"\u015amier\u0107 jest dla wielu ludzi tematem tabu. Nie m\u00f3wi si\u0119 o niej zbyt ch\u0119tnie, cho\u0107 dotyczy ka\u017cdego z nas, bo ka\u017cdy z nas kiedy\u015b jej do\u015bwiadczy. Przewa\u017cnie staramy si\u0119 odsun\u0105\u0107 od siebie wizj\u0119 nieuchronnego odej\u015bcia do Krainy Wiecznych \u0141ow\u00f3w i nie ma w tym nic dziwnego. Poza pewnymi wyj\u0105tkami, nie planujemy jej, nie chcemy mie\u0107 […]","og_url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/","og_site_name":"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","article_published_time":"2018-10-30T13:38:17+00:00","article_modified_time":"2023-04-25T10:53:42+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":730,"url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Pawe\u0142","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Pawe\u0142","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/a0802f18ad452a7e8ac63ca5788edb4c"},"headline":"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie?","datePublished":"2018-10-30T13:38:17+00:00","dateModified":"2023-04-25T10:53:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/"},"wordCount":3192,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg","keywords":["blog podr\u00f3\u017cniczy","inspiracje podr\u00f3\u017cnicze","planet escape"],"articleSection":["Ciekawostki","Inspiracje podr\u00f3\u017cnicze"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/","name":"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie? - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","isPartOf":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg","datePublished":"2018-10-30T13:38:17+00:00","dateModified":"2023-04-25T10:53:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/a0802f18ad452a7e8ac63ca5788edb4c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#primaryimage","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg","contentUrl":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/10\/\u015awi\u0119to-Zmar\u0142ych_Banner2.jpg","width":1920,"height":730},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/jak-obchodzone-jest-swieto-zmarlych-na-swiecie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak obchodzone jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych na \u015bwiecie?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/","name":"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/a0802f18ad452a7e8ac63ca5788edb4c","name":"Pawe\u0142","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6ae3150fa718fe02f371b11b2c6db4b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b6ae3150fa718fe02f371b11b2c6db4b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Pawe\u0142"},"description":"Zakochany w g\u00f3rach i krajach wschodniej Europy w\u0119drowiec, staraj\u0105cy si\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 w ka\u017cdej wolnej chwili i uwiecznia\u0107 na zdj\u0119ciach pi\u0119kno otaczaj\u0105cego \u015bwiata. Przedk\u0142ada mro\u017ane i surowe klimaty nad piaszczyste pla\u017ce, poszukuj\u0105c nowych b\u0105d\u017a zapomnianych miejsc z histori\u0105 w tle. Gdy nie podr\u00f3\u017cuje, lubi odpoczywa\u0107 u boku swego kociego przyjaciela, Buby.","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/author\/pawel\/"}]}},"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2712"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2712\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2723,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2712\/revisions\/2723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}