Gdyby kto\u015b, przed moj\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105 na Kub\u0119<\/a>, zapyta\u0142 mnie jak i z czym \u00a0mi si\u0119 ona kojarzy, pewnie odpowiedzia\u0142abym, \u017ce ze starymi samochodami, Che Guevar\u0105, kuba\u0144skimi cygarami trzymanymi w z\u0119bach przez kolorowo ubrane niem\u0142ode Kubanki, mojito, \u00a0gor\u0105cymi rytmami salsy i muzyk\u0105 Buena Vista Social Club. Spodziewa\u0142am si\u0119 te\u017c wy\u015bmienitej karaibskiej kuchni, co\u015b tam wiedzia\u0142am o santerii \u2013 synkretycznej religii wyznawanej na Kubie. Jak ka\u017cde jednak wyobra\u017cenia, i te uleg\u0142y weryfikacji po osobistym zetkni\u0119ciu z wysp\u0105. Jedne si\u0119 potwierdzi\u0142y, inne nie, jeszcze inne uleg\u0142y po prostu pewnej modyfikacji.<\/p>\n Szwarc myd\u0142o i powid\u0142o, czyli wszystko i nic<\/em><\/strong><\/p>\n \u015alad\u00f3w rewolucji znajdziecie tu pe\u0142no na ka\u017cdym kroku, jej duch unosi si\u0119 w powietrzu, czyni\u0105c codzienne \u017cycie Kuba\u0144czyk\u00f3w nie\u0142atwym. Kuba to, jednym s\u0142owem i w uproszczeniu, powiedzmy, taka Polska z czas\u00f3w PRL-u. Jej obraz przywo\u0142uj\u0105 w pami\u0119ci\u00a0 puste p\u00f3\u0142ki sklepowe i witryny, na kt\u00f3rych stoi co tylko mo\u017ce, by uatrakcyjni\u0107 ich wygl\u0105d i przyci\u0105gn\u0105\u0107 klienta. Zabiegi te, paradoksalnie daj\u0105 niezamierzony z pewno\u015bci\u0105 efekt. Przeci\u0119tny Kuba\u0144czyk liczy si\u0119 bowiem z ka\u017cdym groszem, a \u201ezamo\u017cny\u201d, w oczach mieszka\u0144c\u00f3w wyspy, turysta raczej si\u0119 na te sklepowe towary nie skusi. No, chyba, \u017ce w ramach naprawd\u0119 ekscentrycznych upodoba\u0144 w kwestii pami\u0105tek z podr\u00f3\u017cy. Pensje na Kubie s\u0105 naprawd\u0119 niewysokie i ledwo starcza na podstawowe potrzeby.<\/p>\n Kuba\u0144czycy zarabiaj\u0105 w lokalnej walucie (CUP \u2013 pesos nacional), kt\u00f3ra jest o wiele mniej warta w stosunku do waluty turystycznej (CUC \u2013 pesos convertible), kt\u00f3r\u0105 przyjezdni p\u0142ac\u0105 praktycznie wsz\u0119dzie poza ma\u0142ymi ulicznymi barami, w kt\u00f3rych sto\u0142uj\u0105 si\u0119 lokalsi. \u00a0Odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce na Kubie dominuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie trzy typy sklep\u00f3w:\u00a0 galerie obraz\u00f3w lokalnych artyst\u00f3w, sklepy z pami\u0105tkami (cz\u0119sto oryginalnym i pomys\u0142owym r\u0119kodzie\u0142em typu \u201eco\u015b z niczego\u201d) i z tekstyliami, bo, co ciekawe, ze \u015bwiec\u0105 szuka\u0107 na Kubie tego, do czego tak jeste\u015bmy przyzwyczajeni \u2013 sklep\u00f3w odzie\u017cowych. Kuba\u0144czycy, zmuszeni s\u0105 wi\u0119c do szycia sobie ubra\u0144 z dost\u0119pnych w sklepach materia\u0142\u00f3w, albo, jak to powszechne jest np. w Trinidadzie, prosi\u0107 o ubrania turyst\u00f3w. Nie raz zdarzy\u0142y mi si\u0119 tam pro\u015bby o to, co mam na sobie, lub przyniesienie jaki\u015b ubra\u0144 z mojej walizki na um\u00f3wione miejsce i czas.\u00a0 Kuba\u0144ska kobieta jest nawet gotowa poczeka\u0107 na Ciebie, a Ty wr\u00f3\u0107 i przynie\u015b jakie\u015b zb\u0119dne Ci przecie\u017c na pewno fata\u0142aszki. By\u0107 mo\u017ce Kuba\u0144czycy przyzwyczaili si\u0119, \u017ce tury\u015bci z \u201ebogatych\u201e kraj\u00f3w zawsze co\u015b im oddadz\u0105. Na pr\u00f3\u017cno t\u0142umaczy\u0107, \u017ce przede mn\u0105 d\u0142uga podr\u00f3\u017c i musz\u0119 mie\u0107 ubranie na zmian\u0119, albo, \u017ce nie jestem tak bogata, jak to jest w ich wyobra\u017ceniach, a przyjazd na Kub\u0119 to lata wyrzecze\u0144 finansowych. To inny \u015bwiat, inne kategorie i to zupe\u0142nie\u00a0 zrozumia\u0142e, \u017ce takie argumenty s\u0105 nie na miejscu.\u00a0 Najzwyczajniej trzeba to przyj\u0105\u0107, a przed podr\u00f3\u017c\u0105 na Kub\u0119, je\u015bli mamy miejsce w baga\u017cu, po prostu we\u017amy jakie\u015b zb\u0119dne letnie ciuszki czy bi\u017cuteri\u0119 i ozdoby do w\u0142os\u00f3w, na kt\u00f3rych punkcie oszalej\u0105 z rado\u015bci dzieciaki lub lakiery do paznokci dla nastolatek i doros\u0142ych pa\u0144.<\/p>\n Kubanki i Kuba\u0144czycy bardzo dbaj\u0105 o wygl\u0105d, wi\u0119c nie brakuje tu skromnych zak\u0142ad\u00f3w fryzjerskich i kosmetycznych, gdzie prostym zabiegom poddaj\u0105 si\u0119, a jak\u017ce (!), tak\u017ce panowie. Przechadzaj\u0105c si\u0119 po ulicach miast i miasteczek, cz\u0119sto te\u017c mija\u0107 b\u0119dziemy r\u00f3wnie niepozorne salony manicure. W ich otwartych, okratowanych oknach zobaczymy panie w niemal ka\u017cdym wieku, poddaj\u0105ce swe paznokcie zabiegom piel\u0119gnacyjnym i upi\u0119kszaj\u0105cym. Lubi\u0105 si\u0119 te\u017c stroi\u0107, dlatego ciesz\u0105 si\u0119 z \u0142adnych ubra\u0144. Gotowe cz\u0119\u015bci garderoby,\u00a0 jakie najcz\u0119\u015bciej widywa\u0142am w sprzeda\u017cy, to bia\u0142e dziergane koronkowe sukienki, oferowane na bazarkach i w sklepikach, gdzie turystom oferuje si\u0119 rozmaite pami\u0105tki, g\u0142\u00f3wnie hand made. Te, jak czapeczki z daszkiem i samochodziki do zabawy z puszek po napojach, czy torebki z zawleczek od tych\u017ce, potrafi\u0105 naprawd\u0119 zaskoczy\u0107. W du\u017cych miastach, jak np. Hawana<\/a>, mo\u017cna znale\u017a\u0107 wi\u0119ksze sklepy, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 raczej jak zadaszone bazary, a tak\u017ce targi na otwartym powietrzu. Tutaj maj\u0105 Kuba\u0144czycy nieliczny wyb\u00f3r ubra\u0144 i obuwia. Pytanie czy wszystkich na nie sta\u0107. W\u015br\u00f3d fata\u0142aszk\u00f3w wrzuconych do koszy, a szczeg\u00f3lnie rozwieszonych na wieszakach, rzuca\u0107 si\u0119 w oczy mog\u0105 szczeg\u00f3lnie strojne suknie, kt\u00f3re m\u0142ode Kubanki zak\u0142adaj\u0105 na wielk\u0105 uroczysto\u015b\u0107 uko\u0144czenia 15 – tego roku \u017cycia. Wtedy to, dziewcz\u0119 traktowane jest jak prawdziwa ksi\u0119\u017cniczka, a rodzina robi co mo\u017ce, by ten dzie\u0144 wej\u015bcia w doros\u0142o\u015b\u0107 uczyni\u0107 jak najbardziej wyj\u0105tkowym i zapami\u0119tanym zamawiaj\u0105c, je\u015bli j\u0105 na to sta\u0107, nawet specjaln\u0105 sesj\u0119 zdj\u0119ciow\u0105 dla \u201equincea\u00f1ery\u201d.<\/p>\n Ka\u017cdy orze jak mo\u017ce<\/em><\/strong><\/p>\n P\u00f3\u0142ki w sklepach spo\u017cywczych i aptekach w wi\u0119kszo\u015bci \u015bwiec\u0105 pustkami, a cz\u0119\u015b\u0107 produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych wci\u0105\u017c dost\u0119pna jest w przydziale na kartki. W \u017cadnym jednak, na \u015bcianach nie brakuje rewolucyjnych hase\u0142 i portret\u00f3w Fidela, Che czy Camilo Cienfuegosa, kt\u00f3rych kult jest tu wci\u0105\u017c \u017cywy. Cho\u0107, z drugiej strony, \u00a0z rozm\u00f3w z m\u0142odymi Kuba\u0144czykami wynika, \u017ce sentyment do rewolucji wygasa wraz ze wzrostem cichej frustracji m\u0142odego pokolenia. Nic dziwnego, skoro, zarabiaj\u0105cych w lokalnej narodowej walucie, Kuba\u0144czyk\u00f3w, ledwo sta\u0107 na utrzymanie siebie i dzieci i nierzadko sytuacja zmusza ich do wy\u0142udzania w tym celu pieni\u0119dzy od zdezorientowanych turyst\u00f3w. A chwytaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w, licz\u0105c np. na zakup dw\u00f3ch paczek mleka w proszku w zamian za pokazanie \u201ezabytkowego\u201d i \u201ewyj\u0105tkowego\u201d podw\u00f3rka w kolonialnej kamienicy, jakich wiele przecie\u017c w Hawanie.\u00a0 Nie do\u015b\u0107, \u017ce o tym, \u017ce kupujemy dwie, a nie jedn\u0105\u00a0 paczk\u0119 mleka, jak si\u0119 umawiali\u015bmy, dowiadujemy si\u0119 stoj\u0105c ju\u017c przy ladzie sklepowej, to jeszcze pozostajemy z poczuciem lekkiego niedosytu i zaskoczenia pomieszanego z ma\u0142\u0105 doz\u0105 tzw. sko\u0142owania i dezorientacji. Dociera bowiem powoli do naszej \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce rzeczone podw\u00f3rko nie by\u0142o bowiem pod \u017cadnym wzgl\u0119dem jedyne w swoim rodzaju. W kolonialnym budynku, a i owszem, ale w Hawanie to akurat nic niezwyk\u0142ego i niespotykanego, ale przy tym r\u00f3wnie zaniedbane, zapuszczone, nadgryzione z\u0119bem czasu i zniszczone w wyniku og\u00f3lnej sytuacji ekonomicznej kraju, jak wiele innych tutaj. \u00a0Cho\u0107, oczywi\u015bcie, zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki. Tam, bowiem, gdzie dzia\u0142aj\u0105 lokalne pensjonaty, czyli tzw. casas particulares, mog\u0105 by\u0107 one w du\u017co lepszym stanie.<\/p>\n Inni przedsi\u0119biorczy Kuba\u0144czycy, ucharakteryzowani na Comandante Che, z szerokim u\u015bmiechem wyci\u0105gn\u0105 r\u0119k\u0119 po zap\u0142at\u0119, kiedy pomachamy przyja\u017anie z dachu turystycznego autobusu i zrobimy bohaterowi zdj\u0119cie, nawet je\u015bli naszym zamys\u0142em b\u0119dzie jedynie pochwalenie si\u0119 fotografi\u0105 przed znajomymi po powrocie z wakacji. \u00a0Jeszcze inni, wprost poprosz\u0105 o pomoc np. d\u0142ugopis dla dzieci do szko\u0142y (warto jad\u0105c na Kub\u0119 wzi\u0105\u0107 troch\u0119, tak dla nas powszechnych i powszednich, pisade\u0142) czy dwa CUC-i na jedzenie. \u00a0Bior\u0105c pod uwag\u0119 kuba\u0144skie zarobki, dla nas to \u017caden zbytek, dla Kuba\u0144czyka, r\u00f3\u017cnica. CUC \u2013 tzw. waluta turystyczna, tak jak ju\u017c wspomnia\u0142am wy\u017cej, \u00a0jest warta znacznie wi\u0119cej ni\u017c narodowa, w kt\u00f3rej wyp\u0142acane s\u0105 pensje. Dlatego w wi\u0119kszo\u015bci miejsc, czyli\u00a0 za noclegi w casas particulares (dopuszczona przez kuba\u0144skie w\u0142adze forma zarobkowania, obci\u0105\u017cona niema\u0142ym podatkiem), w knajpkach czy sklepach i na targach z pami\u0105tkami, zap\u0142acimy w CUC-ach. Restauratorzy niech\u0119tnie przystaj\u0105 na p\u0142acenie w CUP-ach, a je\u015bli ju\u017c si\u0119 zgodz\u0105, bywa, \u017ce lubi\u0105 sobie zaokr\u0105gli\u0107 sum\u0119 po przeliczeniu.<\/p>\n \u201eGud prajs maj frend\u201d w wydaniu kuba\u0144skim<\/em><\/strong><\/p>\n Kuba\u0144czycy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tego, jak\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105, dla przybysz\u00f3w z dalekiego \u015bwiata, kuba\u0144skie cygara.\u00a0 Warto jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 je\u015bli chcemy naby\u0107 oryginalne wyroby. Z jednej strony, \u0142atwiej jest kupi\u0107 dobre jako\u015bciowo niemarkowe\u00a0 cygaro od sta\u0142ego bywalca knajpki na rogu, kt\u00f3ry sam jest ich zapami\u0119ta\u0142ym amatorem,\u00a0 ni\u017c da\u0107 si\u0119 skusi\u0107 na nietanie pude\u0142ko Cohiby czy Monte Cristo oferowane przez kogo\u015b, kogo rodzina pracuje w fabryce cygar w Hawanie. Zw\u0142aszcza, je\u015bli do domu takiego cz\u0142owieka, przyprowadzi\u0142 nas inny Kuba\u0144czyk i wszyscy s\u0105 dla nas nadzwyczaj mili zagaduj\u0105c przyjacielsko w sielskiej domowej atmosferze o nasz pobyt na Kubie, by w ko\u0144cu przej\u015b\u0107 do konkret\u00f3w, czyli oferty handlowej. \u00a0Nigdy nie mamy pewno\u015bci, czy takie atrakcyjne pude\u0142ko nie jest tak naprawd\u0119 zestawem wype\u0142nionego niskiej jako\u015bci tytoniem towaru, kt\u00f3rego tylko etykietka z nazw\u0105 jest oryginalna i rzeczywi\u015bcie pochodzi prosto z fabryki. Nie ma tu ani regu\u0142y, ani i pewno\u015bci. Najlepiej mie\u0107 takiego zaufanego \u201esprzedawc\u0119” z polecenia. \u00a0Pozyskane dzi\u0119ki zatrudnieniu w fabryce rodziny czy przyjaci\u00f3\u0142, pude\u0142ko cygar, zapiecz\u0119tuje nam dodatkowo naklejk\u0105 z banderol\u0105.\u00a0 Pozosta\u0142ym, kt\u00f3rzy nie narzekaj\u0105 na brak got\u00f3wki pozostaje zakup oryginalnego opakowania na lotnisku w Hawanie. Wtedy mamy 100% gwarancji oryginalnego pochodzenia i jako\u015bci towaru.\u00a0 Przy okazji tematu cygar, na pewno wielu z Was Kuba, podobnie jak i mnie, kojarzy si\u0119 z obrazkiem barwnie wystrojonej starszej Kubanki z turbanem na g\u0142owie i cygarem w z\u0119bach. Ot\u00f3\u017c, musicie mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to te\u017c spos\u00f3b na dodatkowy doch\u00f3d. Zdj\u0119cie z\u00a0 tak\u0105 nadobn\u0105 \u00a0Pani\u0105, a nawet sportretowanie tej\u017ce damy, tak\u017ce wi\u0105\u017ce si\u0119 z op\u0142at\u0105. No c\u00f3\u017c, trzeba sobie jako\u015b radzi\u0107 \u017cyj\u0105c na Kubie. Mi\u0142o jest jednak wesprze\u0107 Kuba\u0144czyka, kt\u00f3rego wdzi\u0119czno\u015b\u0107 w oczach i wzruszenie zapami\u0119tuje si\u0119 na ca\u0142e \u017cycie. Tak jak prostego farmera, od kt\u00f3rego gdzie\u015b\u00a0 na trasie, przy polu trzciny cukrowej, kupili\u015bmy ca\u0142\u0105 desk\u0119 pysznego bia\u0142ego sera, jak\u0105 tego dnia mia\u0142 do sprzedania. Zap\u0142acili\u015bmy w CUCA-ch, bo akurat nie mieli\u015bmy wystarczaj\u0105co waluty narodowej. Odnios\u0142am wtedy \u00a0wra\u017cenie, \u017ce ten poczciwy cz\u0142owiek nigdy nie mia\u0142 w r\u0119ku takiej sumy w walucie turystycznej, tak bardzo by\u0142 zdezorientowany. Trzeba te\u017c jednak uwa\u017ca\u0107 co si\u0119 kupuje od przyulicznych sprzedawc\u00f3w, by przypadkiem nie naby\u0107 czego\u015b, co nale\u017ca\u0142oby chroni\u0107.\u00a0 W okolicach Baracoa Kuba\u0144czycy oferuj\u0105 bowiem pami\u0105tki w postaci kolorowych muszelek \u015blimak\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105\u00a0 gatunkiem endemicznym.<\/p>\n \u201eCoco loco\u201d na pla\u017cy i \u201estare gacie\u201d na talerzu<\/em><\/strong><\/p>\n Czego na Kubie nie\u00a0 brakuje to na pewno starego, dobrego,\u00a0 poczciwego rumu. Tego, \u00a0w najlepszym wydaniu. I nie m\u00f3wi\u0119 tu tylko o znanej i dost\u0119pnej ju\u017c i w Polsce popularnej kuba\u0144skiej marce ze stolic\u0105 w nazwie. Warto na gor\u0105cej wyspie spr\u00f3bowa\u0107 te\u017c lokalnych marek, kt\u00f3rych nie uraczysz nigdzie poza Kub\u0105.\u00a0 Tutejsze mojito smakuje jak \u017cadne inne na \u015bwiecie, to trzeba przyzna\u0107.\u00a0 Najlepiej wspominam to, przyrz\u0105dzone w barze przy hotelowym lobby hotelu Nacional de Cuba<\/a> w Hawanie, ale mo\u017ce smakowa\u0142o mi tak wybornie, bo by\u0142o pierwszym wypitym przeze mnie\u00a0w czasie wakacji na Kubie<\/a>\u2026Bardzo prawdopodobne. Pierwszego razu pono\u0107 nigdy si\u0119 nie zapomina. Tego smaku i orze\u017awienia w upalny dzie\u0144 nie zapomn\u0119 na pewno. \u00a0Ale drinki na bazie kuba\u0144skiego rumu to nie tylko s\u0142ynne mojito czy\u00a0 popularne Cuba libre. Warto te\u017c skosztowa\u0107\u00a0 ulubionego drinka Ernesta Hemingwaya, czyli Daiquiri czy s\u0142odyczy miodu zatopionej w koktajlu zwanym La Canchanchara. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o rozkoszy pina colady s\u0105czonej leniwie na pla\u017cy. Skoro ju\u017c jeste\u015bmy na pla\u017cy, koniecznie w tych okoliczno\u015bciach przyrody jest \u201eCoco loco\u201d. Pod t\u0105 \u00a0zabawn\u0105 nazw\u0105 kryje si\u0119 rum nalewany wprost do mleczka kokosowego w zr\u0119cznie otwartym (bywa, \u017ce\u00a0 maczet\u0105) orzechu kokosowym. Atrakcja sama w sobie i rozkosz dla podniebienia. Byleby nie przesadzi\u0107 z rumem, a tu, trzeba Wam wiedzie\u0107, Kuba\u0144czycy nigdy nie \u017ca\u0142uj\u0105 i nalewaj\u0105, a jak\u017ce, od serca. Bo rumu akurat na Kubie nie brakuje. Tak jak i kokosa. Ale i wszelakich egzotycznych, dla nas nierzadko nieznanych, owoc\u00f3w. Mo\u017cna je kupi\u0107 wprost od sprzedawc\u00f3w przy ulicy\u00a0 czy na lokalnych bazarkach, gdzie tak\u017ce, jak i w prowizorycznych sklepach w bramach,\u00a0 Wasze oczy uderzy obraz wielkich kawa\u0142\u00f3w mi\u0119sa wisz\u0105cych na hakach lub le\u017c\u0105cych na prowizorycznych ladach. Taki obrazek w niemal 40-stopniowym upale, mo\u017ce nie wygl\u0105da zach\u0119caj\u0105co, ale jest powszechny. W wiejskich zagrodach Kuba\u0144czycy hoduj\u0105 ciemno umaszczone \u015bwinie. By\u0107 mo\u017ce, je\u015bli traficie do gospodarstwa dobrze sytuowanego farmera, taka \u015bwinka prosto z chlewiku trafi na ruszt, a nast\u0119pnie na Wasz talerz. Natomiast sto\u0142uj\u0105c si\u0119 w jakiejkolwiek restauracji, w menu znajdziecie proste, popularne na Karaibach, danie, \u00a0o uroczej nazwie \u201eLa ropa vieja\u201d. W wolnym t\u0142umaczeniu znaczy to, ni mniej wi\u0119cej, tyle co \u201estare gacie\u201d \u00a0lub, jak kto woli, \u201estare szmaty\u201d. I wygl\u0105da niemal tak jak si\u0119 nazywa, jak mocno zurzyta, stara szmata do wycierania pod\u0142ogi. Nie brzmi to mo\u017ce apetycznie, ale zapewniam, smakuje ca\u0142kiem dobrze, a podawane jest w towarzystwie powszechnego na Kubie ry\u017cu i czarnej fasoli. To dwa typowe sk\u0142adniki narodowego dania i kuchni kuba\u0144skiej, a ta jest do\u015b\u0107 prosta, \u017ceby nie powiedzie\u0107 uboga i monotonna. Nie nale\u017cy si\u0119 tu spodziewa\u0107 rarytas\u00f3w je\u015bli chcemy pozna\u0107 prawdziwe \u017cycie na Kubie, od kuchni, m\u00f3wi\u0105c dos\u0142ownie. No chyba, \u017ce sto\u0142ujemy si\u0119 w hotelach, w kurortach, kt\u00f3re du\u017co mniej maj\u0105 wsp\u00f3lnego z autentyczn\u0105 Kub\u0105.<\/p>\n W domach Kuba\u0144czyk\u00f3w b\u0119dziemy jedli jak oni, w niekt\u00f3rych casach,\u00a0 codzienne \u015bniadaniowe menu b\u0119dzie nieco urozmaicone np. o prost\u0105 w\u0119dlin\u0119, kakao czy konfitur\u0119. Podstaw\u0105 jednak s\u0105 jajka. Towar, kt\u00f3rego w sklepach nie brak, b\u0119dzie pojawia\u0107 si\u0119 na Waszych sto\u0142ach codziennie, w r\u00f3\u017cnej postaci, ale najcz\u0119\u015bciej omleta. A to posypanego zielona cebulka, a to serem, a to kawa\u0142kami par\u00f3wki. W pewnym momencie mo\u017cna zat\u0119skni\u0107 nawet za prostym pasztetem z puszki. Tu nawi\u0105zuj\u0119 do rado\u015bci, jak\u0105 potrafi\u0142 wzbudzi\u0107 w Trinidadzie widok pouk\u0142adanych r\u00f3wniutko na sklepowej p\u00f3\u0142ce puszek pasztetu\u2026uwaga\u2026o swojsko brzmi\u0105cej nazwie \u201ePolka\u201d! I rzeczywi\u015bcie, ni mniej ni wi\u0119cej, \u00a0by\u0142 to nasz produkt eksportowy. Ale jak\u017ce potrafi smakowa\u0107 zwyk\u0142y pasztet po jajecznej diecie! Niemniej jednak, prawdziwym rarytasem \u015bniadaniowym, kt\u00f3rego nigdy nie mieli\u015bmy do\u015b\u0107 podczas naszej podr\u00f3\u017cy po Kubie, by\u0142y owoce i \u015bwie\u017co z nich wyciskane \u00a0soki. Po owocach na Kubie, ju\u017c \u017cadne kupione w Polsce nie przypomn\u0105 tamtego smaku gujawy, mango czy papai (uwaga, na Kubie u\u017cywany nazwy \u201eLa fruta bomba\u201d, gdy\u017c s\u0142owo papaja odnosi si\u0119 do narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych damskich!). Nie brakuje tu tak\u017ce pieczywa. \u015awie\u017ce i pachn\u0105ce bu\u0142eczki wypiekane s\u0105 codziennie w piekarniach i \u015bmiem twierdzi\u0107, \u017ce wi\u0119cej w nich chleba w chlebie ni\u017c w tym, co obecnie wypieka si\u0119 tzw. cywilizowanym \u015bwiecie Zachodu.\u00a0 Pod ladami sklepowymi podpatrzy\u0142am te\u017c baniaki z oliw\u0105, za to bywa, \u017ce trzeba zej\u015b\u0107 ca\u0142e miasteczko by znale\u017a\u0107 wod\u0119 butelkowan\u0105 gazowan\u0105. Taki deficyt zaskoczy\u0142 nas i innych napotkanych przyjezdnych, pewnego dnia w Trinidadzie. A na Kubie lepiej pi\u0107 wod\u0119 gazowan\u0105, mniej nara\u017con\u0105 na rozwini\u0119cie si\u0119 w butelce podejrzanej flory bakteryjnej, a i b\u0105belki korzystnie pono\u0107 i ochronnie wp\u0142ywaj\u0105 w tamtych warunkach na nasze jelita przyzwyczajone do innych bakterii.\u00a0 Pami\u0119tam, \u017ce trafi\u0142y\u015bmy wtedy z moj\u0105 towarzyszk\u0105 podr\u00f3\u017cy do sklepu, gdzie nie do\u015b\u0107, \u017ce upolowa\u0142y\u015bmy wspomniany ju\u017c polski pasztet, to zosta\u0142y\u015bmy bardzo pozytywnie zaskoczone w kwestii przechowywania baga\u017cu. Przed wej\u015bciem na sal\u0119 by\u0142a bowiem ustawiona szafka z otwartymi p\u00f3\u0142kami, na kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o zostawi\u0107 wszelakie torebki, torby i plecaki. Nikt specjalnie jej nie pilnowa\u0142 i nikt\u2026cudzej w\u0142asno\u015bci nawet nie pr\u00f3bowa\u0142 sobie przyw\u0142aszczy\u0107, co oczywi\u015bcie dla nas by\u0142o zjawiskiem pozytywnie niebywa\u0142ym.<\/p>\n R\u00f3wnie niepoj\u0119te by\u0142o dla mnie, jak tanio mo\u017cna zje\u015b\u0107 domowe lody, wypi\u0107 najlepsze espresso na \u015bwiecie i zak\u0105si\u0107 powszechn\u0105 na Kubie mini wersj\u0105 pizzy na grubym cie\u015bcie z\u0142o\u017con\u0105 g\u0142\u00f3wnie z sera i pomidorowego sosu. Gdzie\u015b, w bocznej uliczce Hawany, w prostym ulicznym przydomowym barze, gdzie sto\u0142uj\u0105 si\u0119 Kuba\u0144czycy,\u00a0 dosta\u0142am to wszystko, w przeliczeniu na z\u0142ot\u00f3wki, za \u20261,70 z\u0142! I uwierzcie mi, smak tamtej kawy, nalewanej z termosu, do dzi\u015b nigdzie si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0142. Bywa, \u017ce trafimy na Kubie na kaw\u0119 siekier\u0119, naprawd\u0119 mocno i d\u0142ugo palon\u0105, jak to wed\u0142ug cz\u0119stuj\u0105cego nas ni\u0105 farmera, mieli w zwyczaju przyrz\u0105dza\u0107 jej ziarna Indianie- rdzenni mieszka\u0144cy wyspy. Kwesti\u0105 gustu s\u0105 ju\u017c walory smakowe takiego przepalonego napoju. M\u00f3j znajomy barista, spec od kaw wszelakiego pochodzenia, bardzo np. kr\u0119ci\u0142 na ni\u0105 nosem, gdy przywioz\u0142am mu w prezencie troch\u0119 ziaren. I na nic zda\u0142y si\u0119 opowie\u015bci o rdzennych plemionach india\u0144skich na karaibskm l\u0105dzie. Innym, powszechnym napojem na Kubie, jest sok z trzciny cukrowej. Taki \u015bwie\u017co wyciskany, mo\u017cemy naby\u0107 np. przy domu Hemingwaya, pod Hawan\u0105, gdzie sami mo\u017cemy spr\u00f3bowa\u0107 wycisn\u0105\u0107 go ze specjalnej maszyny, co wcale nie\u00a0 jest prac\u0105 lekk\u0105. \u00a0To w\u0142a\u015bnie \u00a0jedno z tych miejsc, gdzie zwr\u00f3ci\u0142a moj\u0105 uwag\u0119, wspomniana ju\u017c wcze\u015bniej, \u00a0szczodro\u015b\u0107, z jak\u0105 do drinka nalewany jest rum. Tutaj, nie wylicza si\u0119 skwapliwie trunku co do kreseczki w ma\u0142ej 50 mililitrowej miareczce, tu leje si\u0119 prosto z butelki, obficie i bez przeliczania na pieni\u0105dze. Mieszank\u0119 soku z trzciny cukrowej i rumu szczerze polecam. Z ostro\u017cno\u015bci\u0105, a raczej z ciekawo\u015bci\u0105 radz\u0119 natomiast podchodzi\u0107 do\u00a0 kuba\u0144skich lokali, kt\u00f3re przyr\u00f3wna\u0142abym do naszych bar\u00f3w mlecznych, w kt\u00f3rych sto\u0142uj\u0105 si\u0119 na co dzie\u0144\u00a0 mieszka\u0144cy wyspy. Wersja kuba\u0144ska spaghetti w takim miejscu to makaron z mielonk\u0105 prosto z puszki, a mleczny koktajl owocowy\u00a0 smakuje\u2026do\u015b\u0107 specyficznie i \u2026ryzykownie. Intryguj\u0105cy smak ma tak\u017ce Yuka, kt\u00f3r\u0105 zachwala\u0142 pewien smakosz w Trinidadzie<\/a>. Jego ulubione danie nas akurat specjalnie nie\u00a0 zachwyci\u0142o. Ot, kwestia kulinarnego gustu. Wszyscy moi towarzysze podr\u00f3\u017cy zachwycali si\u0119 natomiast owocami morza i zamawiali je gdzie tylko by\u0142a okazja. Prym wiod\u0142y ogromne langusty. Ja akurat nie nale\u017c\u0119 do fan\u00f3w wszelakich morskich stworze\u0144 na talerzu, poza rybami, ale za ka\u017cdym razem langusty wizualnie robi\u0142y na mnie wra\u017cenie i jestem sk\u0142onna uwierzy\u0107, \u017ce by\u0142y faktycznie wy\u015bmienite.<\/p>\n \u017bywe muzeum motoryzacji<\/em><\/strong><\/p>\n Tak jak i rum, tak wszechobecne na Kubie s\u0105 stare samochody. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce w tej kwestii, mi\u0142o\u015bnicy motoryzacji nie b\u0119d\u0105 mogli poczu\u0107 si\u0119\u00a0 rozczarowani. Osobi\u015bcie nie odr\u00f3\u017cniam marek samochod\u00f3w, a zosta\u0142am tak\u017ce, jako zupe\u0142ny laik, oczarowana. Przed wyjazdem wyobra\u017ca\u0142am sobie, \u017ce pewnie zobacz\u0119 troch\u0119 zabytkowych\u00a0 cacuszek w stolicy. Jak si\u0119 okaza\u0142o, zachwytom nie by\u0142o ko\u0144ca przez ca\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c od Hawany, a\u017c \u00a0po Baracoa\u00a0 na wschodnim kra\u0144cu wyspy. Jedno Kuba mo\u017ce zawdzi\u0119cza\u0107 spu\u015bci\u017anie rewolucji i odci\u0119ciu gospodarczo-ekonomicznemu od reszty \u015bwiata; to, \u017ce sta\u0142a si\u0119 niejako i przypadkowo najpi\u0119kniejszym na globie, \u017cywym muzeum motoryzacji. Skansenem, gromadz\u0105cym pere\u0142ki, na jakie niejeden bogaty kolekcjoner mia\u0142by chrapk\u0119. Cho\u0107 przypuszczalnie, Kuba\u0144czycy widz\u0105 to ze swojej perspektywy zgo\u0142a inaczej. Tym bardziej wzbudza ogromny podziw fakt, \u017ce w kraju, w kt\u00f3rym deficyt ogarnia niemal ka\u017cd\u0105 ga\u0142\u0105\u017a przemys\u0142u, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 d\u00f3br przeznaczona jest na eksport, albo dla turyst\u00f3w,\u00a0 w\u0142a\u015bciciele tych zabytk\u00f3w potrafi\u0105 utrzyma\u0107 je na chodzie. Bo o ile, z ich wygl\u0105dem jest r\u00f3\u017cnie; jedne b\u0142yszcz\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c za luksusowe, a co za tym idzie, nieco dro\u017csze taks\u00f3wki, inne, odrapane, poddaj\u0105 si\u0119 rdzy i up\u0142ywowi czasu, o tyle, o dziwo, wszystkie nadal wiernie s\u0142u\u017c\u0105 dumnie je\u017cd\u017c\u0105c ulicami Kuby. A wszystkie te wspania\u0142e cadillaki, buicki, chevrolety, dodge i jaguary maj\u0105 ju\u017c swoje lata, liczone w dziesi\u0105tkach. Zadziwiaj\u0105ce, \u017ce mimo braku cz\u0119\u015bci zamiennych\u00a0 takie cudo z lat 40-50 -tych, jeszcze dzia\u0142a.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-3-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-6-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-7-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-9-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-8-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-10-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-11-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-12-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-2-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2018\/03\/Kuba-1-1024x683.jpg\")
<\/a><\/p>\n