{"id":1540,"date":"2017-11-23T08:40:28","date_gmt":"2017-11-23T08:40:28","guid":{"rendered":"http:\/\/planetescape.pl\/blog\/?p=1540"},"modified":"2023-04-25T10:43:30","modified_gmt":"2023-04-25T10:43:30","slug":"kambodza-podroz-nieoczywista","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/","title":{"rendered":"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"

Trudno uwierzy\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105 takie miejsca. Przemierzanie d\u017cungli w poszukiwaniu zapomnianych \u015bwi\u0105ty\u0144, tutaj mo\u017ce przynie\u015b\u0107 prawdziwe odkrycie. Kolorowe rafy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna nurkowa\u0107 wprost z pla\u017cy, zach\u0119caj\u0105, by wskoczy\u0107 do wody. Tropikalne wysepki, na kt\u00f3rych ludzie \u017cyj\u0105 tylko w kilku wioskach, zapraszaj\u0105 do beztroskiego wypoczynku.<\/strong><\/p>\n

Kambod\u017ca<\/a> nie jest oczywistym kierunkiem wybieranym na wakacje. Ten kraj zosta\u0142 wr\u0119cz sponiewierany histori\u0105, kt\u00f3rej wspomnienie niekt\u00f3rych mo\u017ce odstrasza\u0107. Jednocze\u015bnie zabytki ze \u015bcis\u0142ej \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wki, dzika przyroda oraz liczne pla\u017ce przyci\u0105gaj\u0105 coraz wi\u0119cej os\u00f3b z ca\u0142ego \u015bwiata. Wakacje w Kambod\u017cy<\/a> maj\u0105 jeszcze dodatkowy, wa\u017cny wymiar. To pomoc, dzi\u0119ki kt\u00f3rej obywatele tego kraju nabieraj\u0105 wiary w spokojn\u0105, stabiln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Jad\u0105c do Kambod\u017cy mo\u017cemy pokaza\u0107, \u017ce mimo tragicznej przesz\u0142o\u015bci traktujemy ich kraj powa\u017cnie, z uwag\u0105. Tury\u015bci cz\u0119sto okazuj\u0105 trosk\u0119 o zachowanie dziedzictwa kulturowego, dzi\u0119ki czemu mieszka\u0144cy inaczej patrz\u0105 na to, co dla nas jest zabytkiem. Je\u015bli kupicie bilet na pokaz lokalnego ta\u0144ca, szko\u0142a ucz\u0105ca tej dawnej sztuki b\u0119dzie mog\u0142a nadal si\u0119 rozwija\u0107. Je\u015bli porozmawiacie z przewodnikiem po angielsku czy francusku, zyska on dodatkow\u0105 motywacj\u0119 by kszta\u0142ci\u0107 siebie i swoje dzieci.<\/p>\n

Taneczne dziedzictwo Kambod\u017cy<\/strong><\/p>\n

Kambod\u017ca wywodzi si\u0119 z ta\u0144ca. Preah Thong, hinduski ksi\u0105\u017c\u0119, wygnany z Delhi napotka\u0142 c\u00f3rk\u0119 kr\u00f3la w\u0119\u017cy. Przyku\u0142a jego uwag\u0119 zmys\u0142owym ta\u0144cem, uwiod\u0142a go w ten spos\u00f3b. M\u0142oda para otrzyma\u0142a w podarunku od ojca panny m\u0142odej nowy l\u0105d, nazwany Kambud\u017c\u0105. Obecny kr\u00f3l Kambod\u017cy, Norodom Sihamoni, studiowa\u0142 taniec klasyczny w czeskiej Pradze. Niedawno miejscowa sztuka ta\u0144ca zosta\u0142a wpisana na list\u0119 niematerialnego dziedzictwa Unesco. Powstaj\u0105 nowe szko\u0142y, a dawni tancerze s\u0105 proszeni o przypominanie sobie uk\u0142ad\u00f3w tanecznych znanych im sprzed lat, przekazywanych od wiek\u00f3w. Gdy s\u0142yszymy \u201eKambod\u017ca\u201d taniec bynajmniej nie jest pierwszym skojarzeniem. Wiele odkry\u0107 na temat tego kraju nadal czeka na swoich badaczy. Nikt nie wie, jakie skarby skrywa d\u017cungla.<\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy wk\u0142adaj\u0105 opowie\u015bci o budowlach zagubionych w dziczy mi\u0119dzy bajki, nie wiedz\u0105 nawet, co trac\u0105. W roku 2013 australijscy badacze testowali w Kambod\u017cy pioniersk\u0105 technologi\u0119 Lidar. To \u2013 w skr\u00f3cie \u2013 skanowanie lasu za pomoc\u0105 laser\u00f3w umieszczonych w dronie lub \u015bmig\u0142owcu. Dzi\u0119ki tym badaniom odkryto zaginione miasto Mahendraparvata, po\u0142o\u017cone na g\u00f3rze Phnom Kulen. Ostro\u017cne datowanie wskazuje, \u017ce miejsce to jest o 350 lat starsze od \u015bwi\u0105ty\u0144 Angkoru. Lasy wci\u0105\u017c stanowi\u0105 40% powierzchni Kambod\u017cy. Jednak nie tylko niesamowita przyroda przyci\u0105ga turyst\u00f3w. Najwi\u0119kszym magnesem, atrakcj\u0105 i celem jest Angkor.<\/p>\n

Jedna z najwi\u0119kszych atrakcji Kambod\u017cy – Angkor<\/strong><\/p>\n

Angkor pochodzi od s\u0142owa oznaczaj\u0105cego miasto. Dzisiaj nazywamy tak pa\u0144stwo Khmer\u00f3w\u00a0 istniej\u0105ce mi\u0119dzy IX a XV wiekiem naszej ery, oraz zabytkowe miasto. Angkor w j\u0119zyku Khmer\u00f3w to stolica, centrum, u\u015bwi\u0119cone miasto. Kompleks Angkoru w czasach \u015bwietno\u015bci by\u0142 domem dla oko\u0142o miliona ludzi. Pami\u0119tajmy \u2013 m\u00f3wimy o epoce wsp\u00f3\u0142czesnej europejskiemu \u015aredniowieczu. Na ca\u0142ym globie wtedy nie istnia\u0142o miasto nie tylko wi\u0119ksze, ale nawet podobne rozmiarem czy skal\u0105. Angkor jest zgodnie uwa\u017cany za najwi\u0119ksze miasto \u015bwiata sprzed XIX-wiecznej rewolucji przemys\u0142owej.<\/p>\n

Do wybudowania Angkoru zu\u017cyto wi\u0119cej kamieni ni\u017c do wniesienia Piramidy Cheopsa. Ogromne \u015bwi\u0105tynie wznoszono z laterytu. Nie u\u017cywano gwo\u017adzi. Jak w takim razie powstawa\u0142y konstrukcje rusztowania? Jak podnoszono kamienne bloki? Jakim cudownym zrz\u0105dzeniem losu Angkor przetrwa\u0142? \u015awi\u0105tynie w mie\u015bcie by\u0142y po\u015bwi\u0119cone b\u00f3stwom z r\u00f3\u017cnych religii. Braminizm (religia indyjska przed hinduizmem) i buddyzm koegzystowa\u0142y w pokoju, podobnie jak ich wyznawcy. Tolerancja by\u0142a oczywisto\u015bci\u0105. W niekt\u00f3rych budynkach panowa\u0142 synkretyzm religijny, wierzenia przeplata\u0142y si\u0119 zamiast wyklucza\u0107. \u0141\u0105czy\u0142y si\u0119 tradycje i obrz\u0119dy.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 w Angkorze jest niew\u0105tpliwie Angkor Wat. Poza przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 wr\u0119cz swoj\u0105 pot\u0119g\u0105 architektur\u0105, s\u0142ynie z fryzu przestawiaj\u0105cego wydarzenia z epos\u00f3w hinduskich. P\u0142askorze\u017aba jest d\u0142uga na 900 metr\u00f3w. Zosta\u0142o na niej przedstawionych 20\u00a0000 ludzi (niebywa\u0142e, \u017ce kto\u015b ich policzy\u0142!). Dla por\u00f3wnania, na fresku Micha\u0142a Anio\u0142a przestawiaj\u0105cego S\u0105d Ostateczny w Kaplicy Syksty\u0144skiej postaci jest 300. \u015awi\u0105tynia mierzy 65 metr\u00f3w wysoko\u015bci, a ca\u0142y jej kompleks zajmuje 2 km kwadratowe powierzchni. Od tych liczb mo\u017ce zakr\u0119ci\u0107 si\u0119 w g\u0142owie. Wiele os\u00f3b spisuj\u0105c swoje marzenia i zamieniaj\u0105c je na plany, tworzy kolejne listy \u201emust see\u201d czy \u201ebucket list\u201d, umieszcza na nich tak\u017ce zobaczenie Angkoru, najlepiej o \u015bwicie. Warto mie\u0107 (i spe\u0142nia\u0107!) takie marzenia, bo to miejsce jest nie tylko imponuj\u0105ce, ale \u2013 po prostu \u2013 pi\u0119kne.<\/p>\n

Kolonialna zach\u0142anno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Imperium Khmer\u00f3w w roku 1432 zosta\u0142o najechane przez Taj\u00f3w. Stolica zosta\u0142a przeniesiona do Phnom Penh. Angkor podupad\u0142, ale nie zosta\u0142 opuszczony. Stopniowo zaniedbywano r\u00f3\u017cne miejsca i miasta silnego dawniej pa\u0144stwa. D\u017cungla upomina\u0142a si\u0119 o coraz wi\u0119cej teren\u00f3w. W epoce kolonializmu, gdy zachodnie mocarstwa poszukiwa\u0142y wszelkich bogactw, ta szczeg\u00f3lna \u201egor\u0105czka z\u0142ota\u201d nie omin\u0119\u0142a Kambod\u017cy. Chciwo\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a do \u0142upienia \u015bwi\u0105ty\u0144, ale te\u017c niszczenia miast, dr\u00f3g, most\u00f3w. W imi\u0119 specyficznie (czyli opacznie) poj\u0119tej troski i poczucia wy\u017cszo\u015bci wobec rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, zachodni badacze i awanturnicy wpadli na pomys\u0142 tak szalony, \u017ce a\u017c trudno go opisa\u0107. Niekt\u00f3re budynki poci\u0119to na kawa\u0142ki, maj\u0105c w planach ich przeniesienie, np. do Europy, gdzie mia\u0142yby sta\u0107 jako kuriozum. Do tej pory s\u0105 to najwi\u0119ksze puzzle \u015bwiata. Dzi\u015b mo\u017cemy jecha\u0107 do Kambod\u017cy, ogl\u0105da\u0107 dziedzictwo tam, gdzie jego miejsce. Nie musimy rabowa\u0107 Khmer\u00f3w z tego, co sami wymy\u015blili i wybudowali.<\/p>\n

Tereny Kambod\u017cy nale\u017ca\u0142y do kolonii francuskich. Kr\u00f3l Norodom Sihanouk znalaz\u0142 si\u0119 u w\u0142adzy w roku 1941. Mia\u0142 wtedy 19 lat i przypad\u0142a mu nie\u0142atwa rola panowania nad terytorium zale\u017cnym od Francji. Podejmowa\u0142 liczne dzia\u0142ania, maj\u0105ce na celu niezale\u017cno\u015b\u0107 kraju. Og\u0142oszona w 1953 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a po cz\u0119\u015bci owocem jego stara\u0144. Jego rz\u0105dy przypad\u0142y na okres niepokoj\u00f3w w regionie, gdzie styka\u0142y si\u0119 wp\u0142ywy i interesy r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w. Trudno si\u0119 po\u0142apa\u0107, \u00a0co w\u0142a\u015bciwie wydarzy\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, bo wojna nigdy nie jest logiczna.<\/p>\n

Re\u017cim \u2013 skomplikowane przyczyny, d\u0142ugotrwa\u0142e skutki<\/strong><\/p>\n

Wobec narastaj\u0105cych konflikt\u00f3w kr\u00f3l lawirowa\u0142 mi\u0119dzy Chinami a Wietkongiem (komunistyczn\u0105 partyzantk\u0105 wietnamsk\u0105), prezentuj\u0105c lewicuj\u0105ce pogl\u0105dy. Lon Nol uzyska\u0142 tek\u0119 premiera w wyniku sfa\u0142szowanych wybor\u00f3w. To ciekawe,\u00a0 \u017ce ka\u017cde \u017ar\u00f3d\u0142o podaje jako pewnik, \u017ce wybory zosta\u0142y sfa\u0142szowane, a jednocze\u015bnie nie by\u0142o \u017cadnej reakcji na ten fakt, ani lokalnej, ani mi\u0119dzynarodowej. Premier prezentowa\u0142 postaw\u0119 proameryka\u0144sk\u0105, kr\u00f3l wyrazi\u0142 zgod\u0119 na zmian\u0119 kursu. Efektem by\u0142a zapa\u015b\u0107 gospodarcza, stan wojenny i walki. Premier doprowadzi\u0142 do zamachu stanu, kr\u00f3l zosta\u0142 obalony. Lon Nol znalaz\u0142 wroga, kt\u00f3rego obci\u0105\u017cy\u0142 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za zmiany gospodarcze i kryzys ekonomiczny. Koz\u0142em ofiarnym zosta\u0142a mniejszo\u015b\u0107 wietnamska. Wietkong podj\u0105\u0142 walki z Kambod\u017c\u0105, Kambod\u017ca zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 o pomoc do USA. Wietkong popar\u0142 ugrupowanie Czerwonych Khmer\u00f3w, \u0142\u0105cz\u0105ce skrajny nacjonalizm ze skrajnym komunizmem. O logik\u0119 i sp\u00f3jno\u015b\u0107 tych pogl\u0105d\u00f3w nikt wtedy nie pyta\u0142. Pol Pot, przyw\u00f3dca Czerwonych Khmer\u00f3w, wprowadzi\u0142 polityk\u0119 zwan\u0105 \u201eRok Zerowy\u201d. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 era krwawych czystek. Potencjalnie oskar\u017cony by\u0142 ka\u017cdy. Na przyk\u0142ad noszenie okular\u00f3w mog\u0142o wskazywa\u0107 na intelektualne konotacje\u2026 Okulary zosta\u0142y uznane te\u017c za symbol ulegania kapitalistycznym modom. Zbrodnie dokonywane by\u0142y cz\u0119sto przez m\u0142odych ludzi, za pomoc\u0105 zwyk\u0142ych narz\u0119dzi czy przedmiot\u00f3w (by nie napisa\u0107: czym popadnie). Nasila\u0142a si\u0119 agresja, przemoc i zdemoralizowanie przekraczaj\u0105ce wszelkie uznane kiedykolwiek granice. Nazywano Khmer\u00f3w najstraszniejsz\u0105 armi\u0105 \u015bwiata. Ludob\u00f3jstwo poch\u0142on\u0119\u0142o (wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w) oko\u0142o 2 mln ofiar, czyli zgin\u0119\u0142a prawie \u00bc mieszka\u0144c\u00f3w kraju. Kambod\u017ca wykrwawia\u0142a si\u0119. Wojna domowa by\u0142a dos\u0142ownie bratob\u00f3jcza, podzia\u0142y przebiega\u0142y w poprzek rodzin. Ka\u017cda rodzina by\u0142a rozdarta konfliktem, gdy\u017c w wyniku g\u0142odu i terroru re\u017cim zyskiwa\u0142 kolejnych, milcz\u0105cych zwolennik\u00f3w, kt\u00f3rzy z czasem stawali si\u0119 zbrodniarzami. Zaanga\u017cowanie r\u00f3\u017cnych mocarstw (USA, ZSRR, Chiny, Wietnam), kt\u00f3rych interesy wzajemnie wyklucza\u0142y si\u0119, tylko pot\u0119gowa\u0142o chaos i doprowadzi\u0142o do klinczu.<\/p>\n

Poszukiwanie wyj\u015bcia z impasu<\/strong><\/p>\n

Gdy wybuch\u0142 otwarty konflikt z Wietnamem, ten kraj przy wsparciu ZSRR obali\u0142 re\u017cim w roku 1979. Ale ju\u017c w roku 1982 przywr\u00f3cony na tron kr\u00f3l Norodom Sihanouk znowu popar\u0142 Czerwonych Khmer\u00f3w. Sta\u0142o si\u0119 to na skutek oskar\u017ce\u0144 o naruszenie suwerenno\u015bci Wietnamu. W roku 1993 \u00a0odby\u0142y si\u0119 wybory nadzorowane przez ONZ, dokonano kolejnej restauracji monarchii. Pol Pot zmar\u0142 w roku 1998. Rozminowanie kraju sta\u0142o si\u0119 wa\u017cnym celem mi\u0119dzynarodowym. W to zagadnienie czynnie anga\u017cowa\u0142a si\u0119 na przyk\u0142ad Ksi\u0119\u017cna Diana. Po cz\u0119\u015bci jej sukcesem by\u0142o podpisanie w roku 1997 Konwencji Ottawskiej, zabraniaj\u0105cej stosowanie min przeciwpiechotnych.<\/p>\n

W roku 2010 zapad\u0142 pierwszy wyrok, skazuj\u0105cy, w sprawie ludob\u00f3jstwa dokonanego przez i w czasach Czerwonych Khmer\u00f3w. Trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce trybuna\u0142y podj\u0119\u0142y spraw\u0119 za p\u00f3\u017ano. Po \u015bmierci Pola Pota pomoc dla kraju zaoferowa\u0142y Chiny, nazywaj\u0105c wsparcie \u201ebezinteresownym\u201d, jednocze\u015bnie umacniaj\u0105c swoje wp\u0142ywy. Kr\u00f3l Norodom Sihanouk abdykowa\u0142 w wyniku choroby w roku 2004. Konstytucja nie przewidywa\u0142a takiej sytuacji. Korona w Kambod\u017cy nie jest dziedziczna, kr\u00f3l wybierany jest przez Rad\u0119 Tronu. Nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 Norodom Sihamoni. Ksi\u0105\u017c\u0119 zdoby\u0142 wykszta\u0142cenie tak\u017ce za granic\u0105, w dziedzinie re\u017cyserii filmowej oraz baletu. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce jest to bardzo ciekawa, wr\u0119cz unikatowa kompetencja jak na g\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa o tak skomplikowanej strukturze spo\u0142ecznej.<\/p>\n

Nie mo\u017cna zapomina\u0107 o tej straszniej przesz\u0142o\u015bci. Zbrodnie epoki Czerwonych Khmer\u00f3w ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 przez 18 lat i nadal rzucaj\u0105 cie\u0144 na ponad 2000 lat historii Kambod\u017cy. Zainteresowanie Kambod\u017c\u0105 w\u015br\u00f3d mi\u0119dzynarodowej spo\u0142eczno\u015bci systematycznie wzrasta. Przybywa tu coraz wi\u0119cej wolontariuszy, nauczycieli oraz turyst\u00f3w, kt\u00f3rych \u015bladem krocz\u0105 przedsi\u0119biorcy. Dzi\u0119ki ich zaciekawieniu mieszka\u0144cy przyk\u0142adaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do swojej przesz\u0142o\u015bci, kultury, tradycji oraz przyrody i naturalnego bogactwa. W czasie wycieczki do Kambod\u017cy<\/a> kilka miejsc szczeg\u00f3lnie polecamy odwiedzi\u0107.<\/p>\n

Co warto zobaczy\u0107 w czasie wakacji w Kambod\u017cy?<\/strong><\/p>\n

Pla\u017ce Koh Rong\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\n

Pla\u017ce i wybrze\u017ce s\u0105 kusz\u0105ce same w sobie. Najlepiej korzysta\u0107 z ich urok\u00f3w w okresie od pa\u017adziernika do kwietnia. W tym czasie europejskiej jesieni, zimy i przedwio\u015bnia wypad w ciep\u0142e miejsce wydaje si\u0119 tym lepszym pomys\u0142em. Te miejsca to taka Tajlandia sprzed 30 lat. Mieszka\u0144cy traktuj\u0105 turyst\u00f3w jak go\u015bci, troch\u0119 niespodziewanych, a troch\u0119 upragnionych. Na wyspie Koh Rong wioski s\u0105 wznoszone dopiero od 2000 roku. Wcze\u015bniej by\u0142a tu tylko d\u017cungla i piasek. Rafa, nietkni\u0119ta zanieczyszczeniami ani rabunkow\u0105, masow\u0105 turystyk\u0105 dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119. Nurkowa\u0107 z rurk\u0105 mo\u017cna wprost z pla\u017cy. Nie trzeba p\u0142yn\u0105\u0107 katamaranem, by znale\u017a\u0107 kolorowe ryby, ukwia\u0142y, ca\u0142y podwodny \u015bwiat. Krajobraz wyspy urozmaicaj\u0105 sezonowe wodospady. Koh Rong to Wyspa Ma\u0142p, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 tu nie przejmuj\u0105c si\u0119 lud\u017ami. Dogodne po\u0142o\u017cenie zaledwie 30 km od miasteczka Sihanouville sprawia, \u017ce przejazd na wysp\u0119 nie trwa d\u0142ugo i nie jest problemem. Sihanoukville liczy 90\u00a0000 mieszka\u0144c\u00f3w. Mimo, \u017ce to miasto od pocz\u0105tku zaplanowano jako kurort, wra\u017cenie wywiera przyjemne, leniwe, spokojne.<\/p>\n

Tonle Sap<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Po\u0142o\u017cone nieopodal Siem Reap jezioro Tonle Sap jest najwi\u0119kszym akwenem w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Jego powierzchnia, obj\u0119to\u015b\u0107 oraz wysoko\u015b\u0107 lustra wody podlega cyklicznym wahaniom. Dla mieszka\u0144c\u00f3w to ogromny zbiornik pe\u0142en ryb, kt\u00f3re s\u0105 podstaw\u0105 gospodarki i przetrwania. Mieszka\u0144cy buduj\u0105 na palach ca\u0142e wioski \u2013 domy, szko\u0142y, nawet skromne \u015bwi\u0105tynie. Mo\u017cna tutaj przyjrze\u0107 si\u0119 codziennemu \u017cyciu, pe\u0142nemu prostoty.<\/p>\n

Phnom Penh<\/a>\u00a0\u2013 centrum \u017cycia<\/strong><\/p>\n

Phnom Penh to inny \u015bwiat. Gwarna stolica jest centrum kraju pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem (poza turystycznym \u2013 tury\u015bci przylatuj\u0105 do Siem Reap, a stamt\u0105d jad\u0105 do \u015bwi\u0105ty\u0144 Angkoru). Miasto najintensywniejszy rozw\u00f3j prze\u017cy\u0142o w latach 50. I 60. XX wieku. Pa\u0142ac kr\u00f3lewski d\u0105\u017cy do odzyskania dawnego splendoru. Uniwersytety przyci\u0105gaj\u0105 zdoln\u0105 (i bogat\u0105) m\u0142odzie\u017c. Na bazarach mo\u017cna naby\u0107 przede wszystkim przepyszne owoce, ale tak\u017ce r\u0119kodzie\u0142o i tkaniny. Poza tym to miejsce pami\u0119ci i spotkania z histori\u0105 Kambod\u017cy. Straszliwe muzeum \u2013 miejsce pami\u0119ci \u2013 wi\u0119zienie, pozwala uzmys\u0142owi\u0107 sobie si\u0142\u0119 zbrodniczego re\u017cimu opartego na terrorze. Ko\u0142o Phnom Penh znajduj\u0105 si\u0119 tez Pola \u015amierci, maj\u0105ce takie znaczenie, jak dla nas Katy\u0144.\u00a0 W takiej okolicy rozrasta si\u0119 pr\u0119\u017cna stolica wolnego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Uroki prowincji<\/strong><\/p>\n

Battambang w por\u00f3wnaniu ze stolic\u0105 mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 zwyk\u0142ym, troch\u0119 prowincjonalnym miastem. Ma jednak swoje tajemnice \u2013 na przyk\u0142ad kolej nori. To taka jakby drezyna. Je\u015bli na torach spotkaj\u0105 si\u0119 dwa takie wozy, mniejszy musi ust\u0105pi\u0107 wi\u0119kszemu. Podr\u00f3\u017cni w kilka minut rozbieraj\u0105 sw\u00f3j pojazd i przenosz\u0105 go na drug\u0105 stron\u0119 tor\u00f3w. To prawdziwa przygoda. Co wi\u0119cej, w mie\u015bcie dzia\u0142a specyficzny cyrk. Daje on nie tylko rozrywk\u0119 widowni, ale i troszczy si\u0119 o edukacj\u0119 osieroconych dzieci i byt by\u0142ych cyrkowc\u00f3w. Warto wspiera\u0107 takie spo\u0142eczne, oddolne inicjatywy (wi\u0119cej na stronie www.phareps.org<\/a>).<\/p>\n

Wioska dobrych ludzi<\/strong><\/p>\n

Najbardziej niezwyk\u0142e miejsce w Kambod\u017cy to wioska Banteay Chhmar. Tam w d\u017cungli stoj\u0105 \u015bwi\u0105tynie por\u00f3wnywalne z Angkorem. Mieszka\u0144cy wioski za\u0142o\u017cyli stowarzyszenie przynosz\u0105ce korzy\u015bci ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. Zapraszaj\u0105 turyst\u00f3w do swoich dom\u00f3w. Mo\u017cna z nimi uda\u0107 si\u0119 na zwiedzanie \u015bwi\u0105ty\u0144, czy spacer po wiosce. W prawdziwym domu mo\u017cna gotowa\u0107 tradycyjny posi\u0142ek z do\u015bwiadczon\u0105 pani\u0105 domu. Co jaki\u015b czas odbywaj\u0105 si\u0119 wydarzenia szczeg\u00f3lne \u2013 na przyk\u0142ad \u015bluby. Tury\u015bci te\u017c s\u0105 na nie zapraszani, tak przecie\u017c traktuje si\u0119 go\u015bci. Koncert tradycyjnej muzyki, wykonany na instrumentach, kt\u00f3re nie maj\u0105 nawet nazw w j\u0119zyku polskim, to magia. Mieszka\u0144cy \u015bwi\u0119tuj\u0105 hucznie nowy rok, albo Dalambok czyli \u201em\u0142\u00f3cenie\u201d ry\u017cu, poddawanie go obrz\u0119dom maj\u0105cym zapewni\u0107 pomy\u015blno\u015b\u0107. W centrum jedwabiu na terenie wioski mo\u017cna pozna\u0107 tajniki wytwarzania tej tkaniny. Wizyta w Banteay Chhmar przyczynia si\u0119 dla dobra ka\u017cdej z rodzin. Zarobione pieni\u0105dze rodziny przeznaczaj\u0105 na wa\u017cny dla siebie cel \u2013 najcz\u0119\u015bciej jest to skromny posag c\u00f3rki, wykszta\u0142cenie dzieci lub na przyk\u0142ad naprawa dachu. Za po\u015brednictwem strony internetowej mo\u017cna wybra\u0107 sobie gospodarzy, a tym samym cel, kt\u00f3rzy chcemy wesprze\u0107 (wi\u0119cej na stronie www.visitbanteaychhmar.org<\/a>).<\/p>\n

Kuchnia\u00a0Kambod\u017cy<\/strong><\/p>\n

Gdy po\u0142\u0105czy si\u0119 kuchni\u0119 tajsk\u0105 z francusk\u0105, efekt musi by\u0107 spektakularny. Mieszka\u0144cy s\u0142usznie przedk\u0142adaj\u0105 dania lokalne nad jakiekolwiek inne. Lata g\u0142odu wymusi\u0142y pomys\u0142owo\u015b\u0107 (tak jak we Francji, gdy \u015blimaki i \u017caby zacz\u0119to je\u015b\u0107 w chudych latach po rewolucji), dlatego na talerzu mo\u017cna czasem znale\u017a\u0107 dziwne zwierz\u0119ta. W smaku s\u0105 przepyszne, ale nie ka\u017cdy chce si\u0119ga\u0107 po tak egzotycznie wygl\u0105daj\u0105c\u0105 potraw\u0119. Tropikalne owoce i aromatyczne sosy podawane z finezj\u0105, jak\u0105 zostawili po sobie francuscy kolonizatorzy, s\u0105 zniewalaj\u0105ce.<\/p>\n

Ostatnio na polskim rynku ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka o polskiej armii, opisuj\u0105ca pierwsz\u0105 polsk\u0105 bitw\u0119 stoczon\u0105 po II Wojnie \u015awiatowej, w maju 1993 roku. Polacy pojechali do Kambod\u017cy na misj\u0119 przygotowawcz\u0105, do kt\u00f3rej \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 sami nie byli przygotowani. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce to ksi\u0105\u017cka bardziej o Polsce ni\u017c o Kambod\u017cy. Film Rolanda Joff\u00e9’a \u201ePola \u015bmierci\u201d budzi jak najgorsze skojarzenia. Spotkanie z Kambod\u017c\u0105 warto zacz\u0105\u0107 od innego filmu. Francuski obraz \u201eDwaj bracia\u201d z roku 2004 to opowie\u015b\u0107 metaforyczna o dw\u00f3ch tygrysach. Jest to zarazem dramat i film przygodowy. Re\u017cyser Jean-Jacques Annaud ukaza\u0142 dzikie pi\u0119kno tego kraju, nie uciekaj\u0105c od trudnych temat\u00f3w.<\/p>\n

Obustronna korzy\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

W pomoc Kambod\u017cy zaanga\u017cowany jest ca\u0142y \u015bwiat. Potrzeby edukacyjne s\u0105 ogromne, podobnie jak marzenia dzieci \u2013 a tak\u017ce ich rodzic\u00f3w. Liczne s\u0105 szko\u0142y, w kt\u00f3rych nauczaj\u0105 zagraniczni wolontariusze. Tury\u015bci czuj\u0105 si\u0119 tu lepiej ni\u017c w innych krajach regionu, bo wci\u0105\u017c s\u0105 swego rodzaju \u015bwiadectwem, \u017ce kraj rozwija si\u0119 normalnie. Turysta jest tu raczej go\u015bciem ni\u017c interesantem. Nasza obecno\u015b\u0107, czyli przyjazd os\u00f3b z europejskiego kraju, to wr\u0119cz ambasadorowanie, misja dyplomatyczna. Mo\u017cemy pokaza\u0107 wsparcie i jednocze\u015bnie przyczyni\u0107 si\u0119 do ochrony przyrody, troski o zabytki, edukacji m\u0142odych ludzi, wzrostu zaufania w\u015br\u00f3d starszych. Wyjazd mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 okazj\u0105, szans\u0105, by zrobi\u0107 co\u015b dobrego.<\/p>\n

Przyk\u0142adowy program podr\u00f3\u017cy do Kambod\u017cy znajdziecie na stronie Planet Escape:<\/p>\n

https:\/\/planetescape.pl\/oferta\/tajlandia-mistyczne-swiatynie-angkoru-i-andamanskie-plaze\/<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"

Trudno uwierzy\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105 takie miejsca. Przemierzanie d\u017cungli w poszukiwaniu zapomnianych \u015bwi\u0105ty\u0144, tutaj mo\u017ce przynie\u015b\u0107 prawdziwe odkrycie. Kolorowe rafy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna nurkowa\u0107 wprost z pla\u017cy, zach\u0119caj\u0105, by wskoczy\u0107 do wody. Tropikalne wysepki, na kt\u00f3rych ludzie \u017cyj\u0105 tylko w kilku wioskach, zapraszaj\u0105 do beztroskiego wypoczynku. Kambod\u017ca nie jest oczywistym kierunkiem wybieranym na wakacje. Ten […]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":9,"featured_media":1545,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[17,6],"tags":[129,215,92],"class_list":["post-1540","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-inspiracje-podroznicze","tag-inspiracje-podroznicze","tag-kambodza","tag-podroze-szyte-na-miare","post_format-post-format-gallery"],"yoast_head":"\nKambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Trudno uwierzy\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105 takie miejsca. Przemierzanie d\u017cungli w poszukiwaniu zapomnianych \u015bwi\u0105ty\u0144, tutaj mo\u017ce przynie\u015b\u0107 prawdziwe odkrycie. Kolorowe rafy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna nurkowa\u0107 wprost z pla\u017cy, zach\u0119caj\u0105, by wskoczy\u0107 do wody. Tropikalne wysepki, na kt\u00f3rych ludzie \u017cyj\u0105 tylko w kilku wioskach, zapraszaj\u0105 do beztroskiego wypoczynku. Kambod\u017ca nie jest oczywistym kierunkiem wybieranym na wakacje. Ten […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-11-23T08:40:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-25T10:43:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"730\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Zosia Ozaist\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Zosia Ozaist\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\"},\"author\":{\"name\":\"Zosia Ozaist\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/84dcbef20afb8b9cc073dd3f01dbe7a2\"},\"headline\":\"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista\",\"datePublished\":\"2017-11-23T08:40:28+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-25T10:43:30+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\"},\"wordCount\":2870,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg\",\"keywords\":[\"inspiracje podr\u00f3\u017cnicze\",\"kambod\u017ca\",\"podr\u00f3\u017ce szyte na miar\u0119\"],\"articleSection\":[\"Ciekawostki\",\"Inspiracje podr\u00f3\u017cnicze\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\",\"name\":\"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg\",\"datePublished\":\"2017-11-23T08:40:28+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-25T10:43:30+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/84dcbef20afb8b9cc073dd3f01dbe7a2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg\",\"width\":1920,\"height\":730},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/84dcbef20afb8b9cc073dd3f01dbe7a2\",\"name\":\"Zosia Ozaist\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/575bfa97e89a1890d2b341fd4ced391c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/575bfa97e89a1890d2b341fd4ced391c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Zosia Ozaist\"},\"description\":\"Jestem pasjonatk\u0105, kiedy co\u015b mnie zaciekawi zrobi\u0119 wiele, by pozna\u0107 to dog\u0142\u0119bnie. Pracowa\u0142am jako przewodniczka po Krakowie i pilotka wycieczek, ale moje zainteresowania si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej ni\u017c najbli\u017csza okolica. Zwiedzi\u0142am Europ\u0119 od Lofot\u00f3w po Agrigento i od po\u0142udniowej Hiszpanii po Petersburg. Najbardziej fascynuj\u0105 mnie niewielkie miejscowo\u015bci poza szlakiem turystycznym, w kt\u00f3rych mo\u017cna znale\u017a\u0107 zapomniany zabytek czy zak\u0105tek. Kiedy\u015b przygotuj\u0119 i poprowadz\u0119 wycieczk\u0119 po mojej ulubionej Japonii, \u015bladem literatury, tajemnic i magii. Za Baden-Powellem mog\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 dewiz\u0119: \u201e\u017bycie bez przyg\u00f3d by\u0142oby strasznie g\u0142upie\u201d.\",\"url\":\"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/author\/zosia\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","og_description":"Trudno uwierzy\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c istniej\u0105 takie miejsca. Przemierzanie d\u017cungli w poszukiwaniu zapomnianych \u015bwi\u0105ty\u0144, tutaj mo\u017ce przynie\u015b\u0107 prawdziwe odkrycie. Kolorowe rafy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna nurkowa\u0107 wprost z pla\u017cy, zach\u0119caj\u0105, by wskoczy\u0107 do wody. Tropikalne wysepki, na kt\u00f3rych ludzie \u017cyj\u0105 tylko w kilku wioskach, zapraszaj\u0105 do beztroskiego wypoczynku. Kambod\u017ca nie jest oczywistym kierunkiem wybieranym na wakacje. Ten […]","og_url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/","og_site_name":"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","article_published_time":"2017-11-23T08:40:28+00:00","article_modified_time":"2023-04-25T10:43:30+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":730,"url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Zosia Ozaist","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Zosia Ozaist","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/"},"author":{"name":"Zosia Ozaist","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/84dcbef20afb8b9cc073dd3f01dbe7a2"},"headline":"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista","datePublished":"2017-11-23T08:40:28+00:00","dateModified":"2023-04-25T10:43:30+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/"},"wordCount":2870,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg","keywords":["inspiracje podr\u00f3\u017cnicze","kambod\u017ca","podr\u00f3\u017ce szyte na miar\u0119"],"articleSection":["Ciekawostki","Inspiracje podr\u00f3\u017cnicze"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/","name":"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista - Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","isPartOf":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg","datePublished":"2017-11-23T08:40:28+00:00","dateModified":"2023-04-25T10:43:30+00:00","author":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/84dcbef20afb8b9cc073dd3f01dbe7a2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#primaryimage","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg","contentUrl":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/\/app\/uploads\/2017\/11\/Kambod\u017ca_1.jpg","width":1920,"height":730},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/kambodza-podroz-nieoczywista\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kambod\u017ca \u2013 podr\u00f3\u017c nieoczywista"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/","name":"Blog Podr\u00f3\u017cniczy Planet Escape","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/84dcbef20afb8b9cc073dd3f01dbe7a2","name":"Zosia Ozaist","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/575bfa97e89a1890d2b341fd4ced391c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/575bfa97e89a1890d2b341fd4ced391c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Zosia Ozaist"},"description":"Jestem pasjonatk\u0105, kiedy co\u015b mnie zaciekawi zrobi\u0119 wiele, by pozna\u0107 to dog\u0142\u0119bnie. Pracowa\u0142am jako przewodniczka po Krakowie i pilotka wycieczek, ale moje zainteresowania si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej ni\u017c najbli\u017csza okolica. Zwiedzi\u0142am Europ\u0119 od Lofot\u00f3w po Agrigento i od po\u0142udniowej Hiszpanii po Petersburg. Najbardziej fascynuj\u0105 mnie niewielkie miejscowo\u015bci poza szlakiem turystycznym, w kt\u00f3rych mo\u017cna znale\u017a\u0107 zapomniany zabytek czy zak\u0105tek. Kiedy\u015b przygotuj\u0119 i poprowadz\u0119 wycieczk\u0119 po mojej ulubionej Japonii, \u015bladem literatury, tajemnic i magii. Za Baden-Powellem mog\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 dewiz\u0119: \u201e\u017bycie bez przyg\u00f3d by\u0142oby strasznie g\u0142upie\u201d.","url":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/author\/zosia\/"}]}},"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1540"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6073,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1540\/revisions\/6073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/planetescape.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}